( 287 ) 



und Beobachter durch eine StrÖmung des Mediums erset/cn 

 zu konnen, was aber unstatthaft ist." En verder: //Es ist 

 offenbar gleichgiiltig, ob von der Quelle A zum Beobachter B 

 eine Stromung von der Geschwindigkeit c geht oder ob A und 

 B sich gleichzeitig beide mit der Geschwindigkeit c in entge- 

 gengesetzter Richtung bewegen, wahrend das Medium ruht/ 1 

 Nu stelt hij k - c in de formule en vindt natuurlijk t' = r. 

 Dan vervolgt hij : //So erhalten wir t = r', d.h. die Tonhöhe 

 wird nicht geandert, wenn Quelle und Beobachter sich mit 

 gleicher Geschwindigkeit nach gleicher Richtung bewegen, oder 

 wenn in entgegengesetzter Richtung das Medium strömt. 11 

 Hier komt nu op eene eigenaardige manier het verschil der 

 voorstellingen van mach en doppler voor den dag; mach heeft 

 aan de eenmaal uitgestooten pulsatie of trilling de snelheid der bron 

 medegegeven en dus hetzelfde gedaan alsof hij aan de tusschen 

 A en B gelegen middenstof de snelheid van A had toegedeeld ; 

 doppler deed dit niet; en toch vallen voor gelijke snelheid 

 van A en B beider resultaten zamen, omdat het verschil zich 

 dan oplost in een verschil van golflengte en niet in een ver- 

 schil van schijnbaren trillings-duur. Maar daarom kan juist 

 mach voor zijne formule eene beweging van A en B met ge 

 lijke snelheid niet door eene strooming in tegengestelden zin 

 opwegen ; eene eenvoudige strooming zal wel degelijk, zoo als 

 ik boven reeds opmerkte, art. 16, de door de middenstof op- 

 genomen golven sneller overvoeren en in sneller rythmus voor 

 den waarnemer laten opvolgen. Mach is te vrij met de 

 formulen van doppler omgegaan en is, in zijne beschouwing, 

 om petzval te wederleggen, zijn meester voorbijgestreefd. 



Mach *) beroept zich in deze verhandeling op de proeven 

 van fizeau, waaruit bleek, dat de beweging van glaszuilen, met 

 - de aarde mede, de draaijing van het vlak van polarisatie van 

 den door haar gebroken straal deed toenemen f)- 



Deze proeven vormen de aanvulling van de vroeger bedoelde 



*) 1. c. p. 336. 



f) Gompies Rendus, T. XLIX, p. 717. 1859. Zie faye. C. R. T. XLIX, p. 870 

 en 993. en C. R. T. L, p. 121, 1860. Verder poggend., Annalen. B. CIX, 

 p. 162, en tessan, C. R. T. XLIX, p. 980 en T. L, p. 78. 



