( 2S9 ) 



nings-stoot in de lucht, waarvan men zoo gaarne spreekt, al- 

 tijd, wanneer en waar ook, slechts eene verkorte uitdrukking 

 is voor een sommatie-verschijnsel — voor den golfslag dan — dat 

 uit de trillingen van duizenden bij duizenden van deeltjes geboren 

 wordt, die niet eens voor allen dezelfde golflengte behoeven te 

 hebben; zijn deze golflengten inderdaad verschillend of wel zijn de 

 deeltjes* gelijktijdig aan trillingen van verschillenden duur on- 

 derhevig, dan valt die stoot, reeds bij de volgende trilling, uit- 

 een ten bewijze zijner labiliteit. 



Noch doppler, noch één van zijne aanhangers of bestrijders 

 heeft tot nog toe duidelijk in het licht gesteld, dat de explosie 

 of impulsie (verdigting of verdunning voor het geluid), waarvan 

 immer sprake is, wanneer men proeven bijbrengt, alleen door 

 trillingen kan worden voortgedragen, en dat de duur dezer tril- 

 lingen geheel loillekeurig is en in geen het minste verband met 

 den duur van de staande trilling der toonhron behoeft te staan, 

 die de impulsie eventueel levert. En de zamenstelling van het oor 

 én de constructie van de gebezigde mv ziek-instrumenten laten 

 deze voorstelling toe, daar alle door het instrument uitgezonden 

 verdigtingen en verdunningen, wier tempo door de maxima van 

 uitslag of snelheid der opvolgende staande trillingen bepaald 

 wordt, ieder slechts eenmaal, dat is met den eersten sommatie- 

 golfslag op het oor behoeven in te werken. 



Ik sluit hiermede mijne beschouwingen omtrent een tijdperk 

 vaak van strijd, die met hartstogtelijkheid werd gevoerd, alleen 

 omdat men aan een zeer eenvoudig verschijnsel van opwekking 

 van staande trillingen eene hooge belangrijkheid had toegelegd, 

 die het niet bezat, en daarmede verdwaalde bij de gewigtigste 

 vragen omtrent de voortleiding van trilling. Men geraakte in 

 de schromelijkste verwarring van impulsie, stoot, golf, golfslag, 

 vibratie enz. en gunde zich in zijne overijling den tijd niet 

 tot toepassing van den gulden regel : qui bene distinguit bene 

 docet. Wel verdiend was wel eens de hekelende toon, dien 

 petzval aansloeg ; maar hij raakte zelf ook in den draaikolk 

 en werd tegen wil en dank medegesleept. Waarlijk, petzval 

 en met hem de analyse, heeft zwaar geboet voor de fout, 

 die ik daarin aanwees, door de vaak belagchelijke verguizing, 

 waaraan hij met zijn op zich zelf zoo schoonen arbeid van de 



VERSL EN MEDED. AFD. NATUURK.. 2dc REEKS. DEEL VII. 20 



