( 290 ) 



zijde der tegenpartij bloot stond, maar die hij van zijnen kant 

 te ligtvaardig had uitgelokt. 



Als proeve hoe diep doppler/s beschouwing wortel had ge- 

 schoten, veroorloof ik mij nog het volgende citaat van den 

 berigtgever in de Fortsc/iritte der Physik für 1861 : //Bei der 

 Einfachheit und Evidenz der DOPPLER 1 schen Theorie glauben 

 wir und etc." Eenvoudig is wel de verklaring der proeven 

 van buijs ballot, mach en anderen, die men voor doppler's 

 beschouwing bijbrengt; maar die proeven hebben niets met 

 die theorie van de instantane overdraging der triliing uit te 

 staan; deze is nog even ongeregtvaardigd en ongemotiveerd 

 als op den dag, toen zij aan het licht kwam. 



24. Men bemerkt reeds, welke de ware verklaring ook der 

 proeven op spoorwegen zijn moet. Even als met het tong- 

 pijpje van mach werden ook daar door de toongevende instrumen- 

 ten, namelijk blaas-instrumenten, voornamelijk op de maxima 

 van uitwijking der tong betrekkelijk groote hoeveelheden lucht 

 uitgestooten — - ongeveer even zoo als men met een pennen- 

 schachtje, bij de sirene van seebeck, een volumen lucht door de 

 voorbijgaande kleine opening uitblaast; die uitstooting van 

 lucht is des te plotseling er en des te grooter naarmate de am- 

 plitudo van de trilling der tong grooter is. Ieder van deze 

 volumina lucht heeft eigene, mogelijk geheel willekeurige, tril- 

 lingen, waardoor zijn golfslag of verdigtings-stoot voortgaat, 

 even als de kring, die door een steentje op de oppervlakte 

 van het water wordt gewekt. Waarschijnlijk worden hierbij 

 velerlei trillingen van verschillenden duur opgewekt, zoo als 

 dit plaats heeft overal waar bijv. lucht tegen een scherpen 

 kant wordt aangeblazen; die trillingen kunnen wel een kor- 

 ten tijd aanhouden, maar zeer zeker zal geen tweede inte- 

 grale golfslag of verdigtings-stoot door haar op het oor of eenig 

 ander voorwerp worden geleverd, omdat de bergen harer golven, 

 door de verschillende golflengten, al terstond uit elkander gaan 

 wijken. De tong als scherpe kant is hier mede werkzaam 

 om die trillingen op te wekken; zij kan zeer goed daaronder 

 voor den toon waarin zij trilt eene eerste plaats innemen ; maar 

 dit is voor de verklaring van het verschijnsel geheel onver- 

 schillig. 



