( 291 ) 



In rythmische maat, door den toon van het instrument 

 aangegeven, hebben deze uitstootingen van grootere lucht- 

 volumina plaats, en de plaatsen in de ruimte, van waar zij 

 uitgaan, worden door de beweging der bron geregeld. Ge- 

 dragen door die trillingen komen deze verdigtingsstooten bij 

 den rustenden waarnemer aan, met de zamengestelde snelheid 

 van de voortplanting der trilling en van de beweging der 

 bron. Blijft de bron in rust en is de waarnemer in bewe- 

 ging, dan worden die verdigtings-stooten voortgeleid door tril- 

 lingen, voor welke het nog even onzekea en onnoodig is, dat 

 zij in duur met die der bron overeenstemmen ; de beweging 

 van den waarnemer wordt weer zamengesteld met de snelheid 

 harer voortplanting en regelt dus de snelheid waarmede die 

 stooten het oor bereiken. Wat nu geldt van de uitlatingen van 

 lucht geldt ook van de inlatingen ; tusschen die verdigtings- 

 stooten mag men dus verdunnings- stooten aannemen. Men 

 ziet tevens, dat men eene successive opvolging dezer stooten 

 in het oor, met volkomen gelijke afstanden, alleen dan mag 

 verwachten, wanneer de beweging van instrument of waarnemer 

 juist in de rigting hunner verbindingslijn plaats grijpt; wan- 

 neer die rigtingen een hoek maken, is de invloed der be- 

 weging geringer, en neemt die versnelling der stooten, bijv. voor 

 eene van verre komende locomotief, al meer en meer af en gaat 

 door nul op het oogenblik, dat het voertuig gaat door den voet 

 der loodlijn, die uit den waarnemer op de rigting der beweging- 

 wordt nedergelaten, om terstond daarop met eene negative 

 waarde, dat is als vertraging, weder voor den dag te komen. 

 De waarnemer mag ook niet ver buiten de lijn geplaatst zijn, 

 waarin de locomotief zich beweegt, omdat dan voor grootere 

 afstanden de moleculaire trillingen, die de stooten zamenstel- 

 den, te veel uit elkander wijken ; en natuurlijk moet de afstand 

 van bron en waarnemer niet te groot genomen worden, omdat 

 de stooten dan te veel verminderd aankomen. 



Die stooten wekken nu, langs mechanischen weg, geheel op 

 eigen hand in het oor of ieder afgegrensd geheel, staande tril- 

 lingen, die alleen maar door den rythmus van uitzending nog 

 met den grondtoon van het instrument zamenhangen Van 



20* 



