( 304 ) 



lijk, dat de voortbewogen lichtende stof den aether nog een 

 korten tijd na haar vertrek, in staande trilling achterlaat en ik 

 heb daarvoor mijne goede redenen. De eerste is, dat ik mij 

 moeijelijk kan voorstellen, hoe die achtergelaten aether, die dan 

 toch volgens fresnel zoo even uit de lichtbron treedt, zoo 

 maar terstond, wat aangaat zijne trilling, tot absolute rust 

 zoude komen. En de tweede, van meer experimenteelen aard, 

 is deze, dat het oog stellig toch wel onderscheidene trillingen, 

 uit een zelfde punt uitgegaan, achtereenvolgend zal behoeven 

 om tot perceptie te geraken ; is nu de rigting van de bewe- 

 ging der in overeenstemmende staande trilling verkeerende 

 massa, bijv. loodregt op den gezigtsstraal, dan verandert zij 

 van oogenblik tot oogenblik voor het oog van plaats en wij 

 zien haar toch op elk punt van haren weg ; door hare betrek- 

 kelijke uitgestrektheid gaan nu zeer zeker reeds vele trillingen 

 van een zelfde mathematisch punt op dien weg uit; bij zeer 

 kleine afmetingen van die massa zoude zulk eene soort van 

 nawerking die trillingen nog met velen kunnen vermeerderen 



Door dat meer of minder groot aantal trillingen, dat voor 

 mij van een zelfde punt van den in de ruimte rustenden aether 

 kan uitgaan, stap ik dan zonder bezwaar henen over het geval 

 waarin de beweging der lichtbron loodregt staat op of een 

 zekeren hoek maakt met den gezigtsstraal ; steeds vond ik 

 trillingen van dezelfde periode en nu blijft ook de normaal der 

 golvenvlakte ten minste een enkel oogenblik stabiel hare rig- 

 ting behouden. Laat ons nu zien hoe doppler, petzval en 

 anderen het in dit geval moeten stellen ; men houde daarbij 

 vooral in het oog, dat zien geheel iets anders is dan Zworen; 

 dat bij het eerste, behalve de snelheid van trilling nog een 

 ander element, voor mij van vrij wat meer belang, dat ik zoo 

 even reeds noemde, de rigting der normaal op de golven-vlakte 

 namelijk, die de plaats van het beeld op het netvlies bepaalt, 

 in aanmerking komt. Gaven wij nu al eens toe, dat door 

 den versnelden golfslag de kleur van het licht kan stijgen, 

 dan wilde ik weten hoe doppler de rigting definieert, wan- 

 neer de bron zich bijv. onder een hoek van 45° ten aanzien 

 van de gezigsJiju beweegt, terwijl die bron, de electrische vonk 

 bijv., al zeer digtbij kan gelegen zijn. De vraag is nu maar: 



