( 306 ) 



cosinus van den hoek, dien de gezigtslijn vormt met de rig- 

 ting van beweging der bron. Maar petzval en von ettings- 

 hausen wisten even goed en beter dan ik, dat het niet aan- 

 gaat om bij voortgeleide trilling golf-vlakken te laten zamen- 

 werken, wier normalen in rigting verschillen (anders moet ik 

 het beginsel van huyghens prijs geven) en dus ook niet om 

 pulsaties, die van verschillende rigtingen komen, hetzij men 

 den straal op het midden van AB of op een ander punt rigt, 

 in den onbegrensden aether tot een geheel te resumeren. Wan- 

 neer wij bij interferentie golvenvlakken laten zamenwerken, 

 wier normalen in rigting verschillen, dan worden of die nor- 

 malen door breking daarna evenwijdig gemaakt, of wel de ver- 

 schijnselen worden waargenomen op een scherm, dat is in dif- 

 fuus licht, dat als uit staande trillingen der deeltjes van het 

 scherm geboren wordt en waarbij dan de verstrooide interfe- 

 reerende stralen weder evenwijdige normalen hebben. Daaren- 

 boven is er letterlijk niets meer, dat mij bindt aan het zoo 

 even bepaalde punt als punt van uitgang der opgerolde tril- 

 ling ; ik kon ieder ander punt in of buiten die lijn AB geno- 

 men hebben en daarmede zoude ik de verandering in den vi- 

 bratie-tijd eene andere waarde gegeven hebben. Omtrent het 

 onbepaalbare der rigting, waarin de lichtbron gezien zal wor- 

 den, kon ik nog veel meer dan voor dqppler te berde bren- 

 gen ; dit behoef ik hier niet te herhalen. Men ziet alzoo dat 

 de voorstelling van von ettingshausen, van petzval en van 

 zoo vele anderen, van eene abstractie uitgegaan wat betreft de 

 lichtbron, nu nog van alle andere rigtingen, behalve die waarin 

 de bron zich beweegt, moet abstraheeren. 



§ x. 



36. Similitudo cfaudicat, zegt men; dit nu is geheel toe- 

 passelijk op alle verschijnselen als die met veerkrachtige ballen 

 of met de cylinders van mach, waarop men verwijst, om eens 

 regt duidelijk te maken, hoe op zich zelf staande schokken of 

 pulsaties in eene onbegrensde veerkrachtige homogene massa 

 worden voortgeleid. Beide die voorbeelden spreken vooreerst 



