r 3t6 ) 



gel *) hebben de strepen in het spectrum, en daaronder in de 

 eerste plaats de waterstof-streep E, verplaatst gezien, óf als 

 absorptie- strepen in de spectra van vaste sterren, of als lich- 

 tende strepen in de spectra van plotselinge gaz-uitstroomingen 

 aan de oppervlakte der zon. Ik twijfel er niet aan, dat zij in- 

 derdaad die verplaatsing hebben waargenomen ; als men van mij 

 maar niet vergt, dat ik ze aan de beweging van de lichtbron 

 of van het prisma toeschrijf. Laten wij ons duidelijk voorstellen, 

 wat is waargenomen en laten wij dan onderzoeken of de methode 

 van waarneming en de gebezigde werktuigen eene voldoende ver- 

 klaring daarvan kunnen geven. 



De geconstateerde verplaatsing, waarvan hier voornamelijk 

 sprake is, betreft het blaauwe deel van het spectrum, want 

 daarin ligt de streep E. Bij alle waarnemingen zijn kijkers ge- 

 bezigd en het is bekend, dat zelfs de beste immer nog een ge- 

 brek aan achromasie overhouden en dat men daarbij, om het 

 zoo uit te drukken, het blaauw en violet, als stralen van de 

 minste intensiteit, op hun beloop laat; daarenboven is het 

 brandpunt der randstralen altijd natuurlijk nog verschillend van 

 dat der centrale stralen. Jk heb veel te veel refractie- en dif- 

 fractie-metingen met den spectrometer, dat is dus met behulp 

 van een kijker, gedaan om niet te weten, dat juist mijne me- 

 tingen in het meest breekbare deel van het spectrum het meest 

 van het gebrek aan achromasie, dat is van het gebrek aan 

 scherpe instelling en van de spherische aberratie te lijden had- 

 den. Het is dus niet vreemd, dat ik ten deele in het gebruik 

 van kijkers en lenzen de verklaring der zoo even bedoelde ver- 

 plaatsingen van de strepen ging zoeken. 



46. Men behoeft de verhandeling van huggins maar in te 

 zien en na te gaan, welke voorzorgen hij bij de instelling van 

 de electrische vonk en van het beeld der ster neemt, om over- 

 tuigd te zijn, dat hij zeer goed inzag, dat beiden volkomen in 

 de as van zijn spectrometer moesten gecentreerd zijn om de 

 strepen van beide spectra te kunnen vergelijken. En toch schijnt 

 hij het gebrek aan achromasie en de spherische aberratie der 

 glazen van zijn spectrometer over het hoofd te hebben gezien : 



*) Beobachtungen auf der Stermvarte su bothkamp. Heft I. p. ',iS. 1872. 



