( SM ) 



van dit punt, zal eene naauwkeurige vergelijking al weder moei- 

 jelijker worden. 



47. Laten wij nu de vergelijkings-bron en het beeld der ster 

 nog aan hunne plaats; maar laat de as van den spectrometer 

 een weinig verwrikt zijn, dat alligt kan geschieden, zoodat die 

 as — tevens as van den collimator — niet meer zamenvalt 

 met de as van den refractor, waarop beide lichtbronnen liggen ; 

 de toestel zij overigens goed ingesteld. Dan komt een van 

 beide lichtbronnen zeker iets buiten die collimator-as te liggen ; 

 maar hetgeen, waar het hoofdzakelijk op aankomt : de as van 

 den lichtkegel der ster valt zeker niet meer met deze as zamen ; 

 de as van den lichtkegel der andere bron kan in niet mindere 

 mate afwijken. Door het verschil tusschen rand- en centrale stralen 

 kan het licht van den eenen kegel, na breking door de lens 

 convergent of divergent op het prisma invallen en dat van den 

 anderen parallel; wanneer de parallele bundel dan juist voor 

 de minimaal-afwijking is ingesteld, kan de andere strepen le- 

 veren, waaronder vooral de meest breekbaren eene verbreeding 

 naar den meest breekbaren kant vertoonen. Het niet zamen- 

 vallen der assen van beide kegels, waarop ik hier hoofdzakelijk 

 komen wilde, zal echter, afgescheiden van dien, steeds eene onder- 

 linge afwijking der strepen van beide spectra ten gevolge hebben. 



Het vorige artikel verklaarde, waarom onder gewone omstan- 

 digheden de sterren zich van de aarde af kunnen schijnen te 

 bewegen ; dit geeft nu eene verklaring van de buitengewone 

 omstandigheid, die aan de sterren, volgens doppler\s beschou- 

 wing, eventueel eene beweging naar de aarde toe, of wel van 

 haar af, schijnt mede te deelen. Het is duidelijk, dat alle 

 strepen, onverschillig van welke breekbaarheid ook, evenzeer 

 relatief verschoven zullen zijn, maar de breekbaarste weer het 

 meest, om haren grooteren index van refractie ; het gebrek 

 aan achromasie maakt deze laatste ook onduidelijker en daar 

 door hare juiste vergelijking moeijelijker. 



Men versta mij wel; ik zeg niet dat het bij de waarnemin- 

 gen van huggins of vogel zus of zóó is toegegaan; maar ik geef 

 oorzaken op, waarin de gevonden kleine verschuivingen eene na- 

 tuurlijke verklaring zoudeu kunnen vinden. Het is zonderling, 

 dat men nog geen twijfel opperde omtrent de deugdelijkheid der 



