( 325 ) 



droeg ruim één honderdmillioenste van een millimeter, waaruit 

 dan de snelheid van rotatie der zon berekend werd, die steeds 

 nog te groot werd gevonden, Begrijp ik een en ander goed, 

 dan zoude eene temperatuurs-verhooging van 0°,iO. van mijn 

 zwaar prisma reeds voldoende zijn om de hier waargenomen 

 verplaatsing der streep naar het meer breekbare einde toe te 

 verkrijgen. De middellijn der zon heeft vier minuten tijd nöo- 

 dig om voor den spectrometer voorbij te gaan ; nu is het toch 

 wel mogelijk dat de temperatuur van dien zamengestelden spec- 

 troscoop in die vier minuten een weinig rijst, te meer daar deze 

 verhooging niet alleen door regtstreeksche bestraling maar ook 

 en wel hoofdzakelijk door aanraking met verwarmde lucht kan 

 zijn voortgebragt. Dat men digt bij de zuid- of noord- 

 pool der zon geene verplaatsing van de streep vond, verklaar 

 ik mij uit den zooveel korteren tijd, die tusschen liet intreden 

 der beide randen in den spectrometer verliep. Dat men, 

 wanneer de spectrometer van den ooster-rand weder op den 

 wester terug werd gebragt, eene verminderde afwijking terugvond, 

 kan zeer wel uit eene daling der temperatuur verklaard wor- 

 den, wanneer wij daarbij, door eene snellere terugbeweging van 

 den kijker, de verwarmde lucht in den spectrometer door koe- 

 lere verplaatst denken. Ik vermoed ook, dat de eigenlijke 

 schattingen of metingen alleen bij den geleidelijken overgang 

 van den wester op den ooster-rand hebben plaats gehad. Aan 

 welke dislocaties het zamenstel van prisma's bij eene kleine 

 temperatuurs-verandering onderhevig is, laat zich niet bepalen. 

 Het eenvoudigste zoude zijn wanneer men eens eene reeks 

 van metingen met zijn spectrometer op eene andere lichtbron, 

 bijv eene GEissLER'sche waterstofgas-buis, publiceerde, bij ver- 

 schillende, lang constant gebleven, temperaturen van de omge- 

 vende lucht ; wanneer het, zooals hier, maar te doen is om eene 

 temperatuurs verandering van bijv. 5° C. is het niet moeijelijk 

 om aan deze voorwaarde te voldoen. Even als zoo dikwijls moest 

 ik het ook nu weder betreuren, dat ons het oorspronkelijk 

 dag-register der waarnemingen niet eenvoudig gepubliceerd is; 

 daaraan heeft men gewoonlijk veel meer dan aan de resumtie 

 door den waarnemer, die wel altijd van een eenzijdig stand- 

 punt uitgaat en zoo ligt eigenmagtig kaf en koren schift. 



