( 328 ) 



vindt men weer hetzelfde onbepaalde vertrouwen in dqppler's 

 redeneering, wat betreft hare toepasselijkheid op de kleur en 

 de breking van den lichtstraal; weder hetzelfde beroep op de 

 waarnemingen van het geluid, met locomotiven gedaan, die ik 

 boven reeds in hare eigenlijke beteekenis en in haren eenvoud 

 deed kennen ; weder denzelfden gevaarlijken sprong van den ver- 

 snelden verdigtings-stoot, die een hoogeren toon in een afge- 

 grensd geheel opwekt, op den verkorten duur der voortgeleide 

 trilling, die de afwijking van den gebroken straal verandert ; 

 en als achtergrond een waarnemer die, met zijn spectroscoop 

 gewapend, de ontbondene volgens den gezigtsstraal van de rela- 

 tive beweging van ster en aarde bepaalt. Dit is nu het laat- 

 ste der stukken, die ik analyseer : ik ken nu vooruit bijna den 

 climax, die mij wacht; de proeven op den spoorweg of met 

 het tongwerk van mach, de kleur van het licht, de breking 

 van den straal, de verplaatsing der strepen en de bewe- 

 ging der ster na aftrek van die der aarde ; en dan een steeds 

 dikkeren nevel, waarin èn voorstelling èn redeneering gehuld 

 geraken. 



De mogelijke andere oorzaken, waaruit de waargenomen ver- 

 schijnselen kunnen ontstaan, die ik opsomde, worden door 

 schellen voor een gedeelte overwogen, maar als ontoereikend 

 afgewezen. Men vindt daaronder mijn beroep op de spherische 

 aberratie der lenzen en hare gevolgen niet terug; men zal 

 daarbij ook missen, wat ik omtrent eene kleine verandering in 

 den brekenden hoek van het prisma door het schuins inval- 

 len der stralen van boven of van beneden in het midden 

 bragt. Geen woord ook van de physische verbreeding der 

 meer breekbare heldere of donkere strepen, bij verdunning van 

 het gas. 



Omdat het hier voor de zon-waarnemingen minder pas gaf, 

 vindt men ook niet gesproken van de ongelijke afstanden van 

 het beeld der ster en de vergel ij kings-bron tot de collimator- 

 lens, waaraan ik zooveel gewicht hechtte ; men vindt hier ook geen 

 gewag gemaakt van het geval, dat het zonnebeeld niet juist in 

 het vlak en in de as der sleuf ligt, eene afwijking, waardoor de 

 angulaire uitgestrektheid der lichfc-bron zoozeer kan veranderen 

 en die zulken grooten invloed op de afmetingen en de ligging 



