( 362 ) 



bezig te houden of die grootte voor vloeibare en vaste stoften 

 dezelfde is als diegene, die men uit de physische eigenschappen 

 zou rneenen te moeten afleiden. 



Wanneer men de wet van avogadro als het eenige leidende 

 beginsel aanneemt voor de bepaling der moleculair-grootte, dan 

 is het niet mogelijk deze voor die vaste en vloeibare stoften 

 te bepalen, welke zelfs bij verminderden drak niet in damp- 

 vorm zijn te brengen. Intusschen is het begrip van moleculen 

 in een zuiver chemisch en zin toch ook voor deze stoften geldig ; 

 immers is voor deze even zoo goed als voor gassen de opvat- 

 ting in de beteekenis van betrekkelijk kleinste hoeveelheid, die 

 bij chemische werking optreedt, alleszins gewettigd, ja noodig. 

 Bestaan er nu al voldoende redenen om voor de gassen de 

 chemische molecule als identisch aan te nemen met de physi- 

 sche, voor de vaste en vloeibare lichamen ontbreekt ons tot nu 

 toe een criterium daarvoor. Hierin ligt de grond om voorloopig 

 een onderscheid tusschen chemische en physische moleculen als 

 mogelijk of waarschijnlijk aan te nemen. 



Wordt er tegenwoordig door sommige scheikundigen mis- 

 schien niet al te veel gewicht aan physische eigenschappen toe- 

 gekend bij de bepaling der chemische moleculair-gewichten, zoo- 

 als b.v. aan de mindere of meerdere vluchtigheid? Zonder iets 

 te kort te doen aan het belang dier vergelijkende beschouwing 

 van physische en chemische waarden, mag men wel beweren, dat 

 de zuiver chemische medewerking der stoffen op elkaar veel- 

 eer voor de bepaling van de chemische molecule in aanmerking 

 komt en den voorrang verdient dan de physische eigenschappen. 



Ofschoon er vele verbindingen, die men vroeger tot de zoo- 

 genoemde moleculaire bracht, tot de atomistische gerekend 

 kunnen worden, zooals door verscheiden scheikundigen in den 

 lateren tijd is voorgesteld, bestaan er toch zeer vele hoogere 

 verbindingen, die zich van de gewone atomistische te zeer on- 

 derscheiden om zich daaronder te laten rangschikken. Hoe nu 

 zijn deze geconstitueerd ? Het is duidelijk dat de oorzaak der 

 aaneenvoeging van moleculen tot zulke hoogere groepen gelegen 

 moet zijn, óf in het arbeidsvermogen van een of meer der ele- 

 mentair atomen in de eene molecule ten opzichte van een of 

 meer atomen in de andere, óf in het arbeidsvermogen van de 



