( 220 ) 



het vijfde paar zenuwen, binnen het bekkeneel, door te 

 snijden. Na de doorsnijding ontstaat paralyse van de spie- 

 ren der kaak. Snijdt men slechts aan de ééne zijde door, 

 dan kan het dier de kaak blijven bewegen en voedsel ne- 

 men, maar het kaauwen is onvolkomen, het dier vermagert 

 en zal sterven, niet aan de kunstbewerking, maar aan slechte 

 voeding. De kaak wordt natuurlijk getrokken naar den 

 gezonden, niet geopereerden kant, de snijtanden vallen niet 

 meer op elkander, ook sluiten de kiezen niet goed. Het 

 dier sterft van honger *). Onze fig. 20, eene kopij van 

 bernards fig. 3, vertoont den abnormalen toestand, na 

 de operatie, en het is duidelijk, dat de tand a en a' lan- 

 ger zijn gebleven, omdat zij door b' en b niet meer wer- 

 den afgeschuurd. 



Hoe belangrijk de proef van bernard moge wezen, ik 

 kan er niet onvoorwaardelijk in berusten. Of is het boven 

 allen twijfel verheven, dat de condylus van de benedenkaak 

 en zijne banden, bij de kunstbewerking, ongedeerd en on- 

 verplaatst blijven? Is de operatie wel zoo onschuldig, als 

 wordt gezegd? Wij mogen er niet op antwoorden, omdat 

 er geene lijkschouwing wordt medegedeeld, waaruit had moe- 

 ten blijken, dat de hersenen niet ontstoken waren, dat geen 

 bloedstorting had plaats gevonden, en nog zoo veel meer. 

 Ik betwijfel eindelijk, of bernard zijn konijn langer in het 

 leven had kunnen houden door bouillon in de maag te 

 spuiten, zoo als hij beweert. Beter ware dan nog geweest 

 een mager soepje van de groenten, die het dier gewoon 

 was te nuttigen. De Friesche haas laboreerde veel erger 

 aan langtandigheid en was toch kloek en gezond. Hij 

 was in de vrije natuur, de ander in een Laboratorium 

 physiologicum. 



Het nuttigen van weeke spijzen, vooral gedurende lan- 



*) Zie Le$ons, II, p. 98—101, en de figuren 1, 2 en 3, pag. 103. 



