( 248 ) 



// Wat zich echter voor het algemeen," (zoo zegt de 

 Commissie verder :) // onder gunstige voorteekenen vertoont, 

 // mag men niet anders dan uit een algemeen oogpunt be- 

 // oordeelen ; kleingeestig en vruchteloos zou het zijn, zich 

 ii uit plaatselijk belang tegen den algemeenen vooruitgang 

 ff te kanten of zelfs met onverschilligheid daarop neder te 

 //te zien. De vooruitgang, wanneer hij in den eisch der 

 // tijden ligt, zal zijnen loop hebben, wie er zich ook te- 

 z/gen verzette; en verstandig doet hij, die, in het vooruit- 

 zigt, bij tijds maatregelen neemt om de hem dreigende 

 ii nadeelen, kan het zijn, af te wenden, en zoo mogelijk 

 //nog wel in voordeel te doen veranderen, door met ge- 

 // zonden zin, , f // als het tij verloopt, de bakens te verzet- 



Dit was, mijns inziens, eene zeer praktische redenering, 

 en ik heb die gevoelens in der tijd met overtuiging mede 

 onderschreven. 



Kort en zaakrijk heeft gezegde S taats-Commissie de mid- 

 delen zamengetrokken, die, buiten de maatregelen door de 

 regeriug te nemen, waarvan het bespreken hier buiten mijne 

 taak ligt, door de Nederlandsche handelaren en reeders 

 kunnen genomen worden, om bij eene doorgraving van de 

 landengte van Suez, voor Nederland het aandeel in han- 

 del en scheepvaart te behouden en zelfs te vergrooten. Zij 

 kwamen hierop neder (zie bl. 100 van haar Verslag). 



a. Zamenwerking van kapitalen, om de concurrentie te- 

 gen magtige mededingers met energie en kracht vol 

 te houden, en industrie op groote schaal te onder- 

 nemen. 



b. Uitbreiding van het stoomvermogen bij de Neder- 

 landsche handelsvloot, reeds dadelijk met beleid en 



