( 341 ) 



uitgegeven, grijp ik volgaarne de gelegenheid aan, om de 

 pendule hohwü N°. 17 tot het onderwerp eener openlijke 

 mededeeling te stellen, nu de Academie van Wetenschap- 

 pen zelve eene bijdrage van mij verlangt. Mijne onder- 

 zoekingen omtrent den gang van het sterrekundig slinger- 

 uurwerk der Nederlandsche Marine, hohwü N°. 15, die 

 opgenomen zijn in de Verslagen en Mededeelingen der 

 Koninklijke Akademie van Wetenschappen, Afdeeling Na- 

 tuurkunde, Deel X, bladz. 194, moeten daarbij in herin- 

 nering worden gebragt en maken het overtollig andermaal 

 in algemeene beschouwingen te treden. 



De pendule hohwü N°. 17 is, door den Heer hohwü 

 zelven, in de Meridiaan-zaal der Sterrewacht te Leiden 

 opgehangen aan eenen gemetselden steenen pilaar, die op 

 de fundering des Meridiaan-cirkels rust en van de vloeren 

 en muren des gebouws geheel is afgescheiden. Die pilaar 

 is geplaatst aan de oostzijde, in de rigting van de twee 

 pilaren, die den Meridiaan-cirkel dragen en zijne voor- 

 vlakte is 3 m ,2_ van het midden des Meridiaan-cirkels ver- 

 wijderd. De afgezonderde ligging der sterrewacht bevor- 

 dert zeer de rust der funderingen, maar bij zoo hevige 

 stormen als in de laatste jaren, en bepaaldelijk in het be- 

 gin der maand December van dit jaar, hebben gewoed, 

 wordt de dreuning van het gebouw op den grond overge- 

 bragt en moet de gang van het uurwerk daaronder eeniger- 

 mate lijden. De pendule hangt niet in eene nis, maar 

 tegen de voorvlakte des pilaars, zoodat drie zijden van de 

 mahonyhouten kast, die de pendule omgeeft, geheel vrij, 

 in het vertrek vallen. De voorzijde van die kast is eene 

 deur met ruiten van spiegelglas. De pendule is aan zeer 

 groote afwisselingen van warmte blootgesteld. Als de lucht, 

 bij avond of nacht, onverwacht helder wordt, worden on- 

 middellijk de waarnemingen met den Meridiaan-cirkel aan- 

 gevangen. De Heeren Observatoren n. m. kam en a. van 



VERSE. EN MEDED. AFD. NATL'ÜRK. DEEL XVII. 23 



