( 362 ) 



moest, overeenkomstig met hun verlangen, alles verworpen 

 worden waarbij zich eenige fout laat aanwijzen, dan zoude 

 ook de pendule hohwü N°. 1 7 moeten worden veroordeeld, 

 die zekerlijk tot de meest volkomene kunstgewrochten be- 

 hoort, die immer uit menschenhanden gekomen zijn. Het 

 volmaakte is hier evenmin als elders te bereiken, en al 

 moge de wetenschap, bij haar eindeloos streven naar voor- 

 uitgang, steeds meer en meer van de kunst begeeren, het 

 verdient inderdaad bewondering genoeg, dat de kunst tot 

 zulk eene hoogte is gestegen, als waarop zij zich betoont 

 in het uurwerk, door den Heer hohwü aan de sterre wacht 

 te Leiden geleverd. De beoordeeling van zulk een kunst- 

 gewrocht kan alleenlijk bestaan in zijne vergelijking bij 

 andere van denzelfden aard, die zekerlijk tot de meest vol- 

 komene behooren, en die onderlinge vergelijking is geene 

 ligte taak, hoe vaak men ook een uurwerk, zonder eenig 

 wetenschappelijk onderzoek, moge hebben goed- of afge- 

 keurd. Bij mijne onderzoekingen omtrent de pendule 

 hohwü N°. 15 heb ik op de omstandigheden gewezen, 

 die de beoordeeling van zulk een uurwerk verzwaren en 

 die hoofdzakelijk liggen in het gemis van toereikende waar- 

 nemingen omtrent de uurwerken, ook aan de meest be- 

 roemde sterre wachten. Dat gemis laat mij ook niet toe 

 de betrekkelijke waarde der pendule hohwü N°. 17 naauw- 

 keurig in getallen uit te drukken, maar het voorgaande on- 

 derzoek, in verband met de minder volledige onderzoekin- 

 gen omtrent andere sterrekundige uurwerken, die hier het 

 meest in aanmerking komen, gedoogt niettemin belangrijke 

 gevolgtrekkingen, wier juistheid boven allen twijfel ver- 

 heven is. 



In mijne onderzoekingen omtrent de pendule hohwü 

 N°. 15 heb ik de gronden medegedeeld waarop mijn oordeel 

 rust, volgens hetwelk dat uurwerk volkomener is dan de 

 hoofduurwerken aan de sterrewachten te Koningsbergen, 



