( 370 ) 



te Willemsoord wordt gebruikt, eene bewonderenswaardige 

 volkomenheid heeft aan den dag gelegd. De Heer hohwü 

 zelf heeft den gang van dat uurwerk, gedurende het tijd- 

 vak van April 1849 tot Februarij 1850, in de Astron. 

 Nachr.j Band XXXI, pag. 346, bekend gemaakt. Alles 

 wat ik later van dat uurwerk heb vernomen, en bepaal- 

 delijk een onderzoek, in het jaar 1859 door een' hoogst 

 verdienstelijken zee-officier, den Kapt. Luit. w. g. klis, 

 volbragt, bewijst dat het dien verwonderlijk schoonen 

 gang heeft behouden. Ik kan der Nederlandsche Marine 

 niets misgunnen, maar in vroegere jaren heeft de pendule 

 iiohwü N°. 13, toch eene zwakke neiging tot jaloersch- 

 heid bij mij opgewekt, die, nu door den Heer hohwü 

 zei ven is versmoord. De pendule hohwü N°. 17 is voor 

 de sterrewacht te Leiden een groote schat, dien ik te 

 meer moet waardeeren, daar, van andere zijden, met eene 

 overdrevene angstvalligheid wordt gezorgd, dat die stich- 

 ting zich niet door weelde zoude bederven. 



Hoe volkomen de pendule hohwü N°. 17 wezen moge, 

 er blijven, buiten den invloed van de warmte en de druk- 

 king der lucht, nog kleine onregelmatigheden in -haren 

 gang bestaan, die eene nadere beschouwing verdienen. On- 

 der het 78 tal verschillen, tusschen de berekende gangen 

 en de waargenomene, uit tijdsbepalingen met tusschenruim- 

 ten van omtrent eene week afgeleid, komen in het geheel 

 slechts zeven voor, die een tiende deel eener secunde over- 

 schrijden en slechts een enkel klimt tot twee tiende dee- 

 len eener secunde op. Onder het negentiental dagelijksche 

 gangen, maandelijks opgemaakt, is er geen enkele die ten 

 volle een tiende deel van eene secunde met de berekende 

 verschilt. Om, in den dagelij kschen gang van het uur- 

 werk, eene verandering van een tiende deel eener secunde 

 te geven, behoeft de tijd, waarin de slinger elke zijner 



