( Ml ) 



schommelingen volbrengt, slechts eene verandering te on- 

 dergaan, die naauwelijks grooter is dan een millioenste 

 deel van zijn bedrag, en onder alle voortbrengselen van 

 menschenhanden zullen de sterrekundige slinger- uurwerken 

 wel de eenige zijn, die zoo naauwkeurig aan hunne eischen 

 voldoen. Intusschen kan dat millioenste deeltje eener se- 

 cunde, bij elke schommeling, tot eene grootheid opklim- 

 men, die de sterrekundige gaarne nog verminderd zoude 

 zien, en neemt men in aanmerking wat van hem wordt 

 gevergd, zal men het hem kunnen vergeven, dat hij zich 

 over eene zoo kleine kleinigheid bekommert. Die kleine 

 kleinigheid, die gedurende eene maand bestaat en zich 

 gedurende de andere niet laat ontdekken, moet eene oor- 

 zaak hebben, en het is ligter te beweren dan te bewijzen, 

 dat zij alleenlijk in de overgeblevene kleine onvolkomen- 

 heden van het uurwerk zelf kan liggen. Het zij die oor- 

 zaak in of buiten het uurwerk ligt, als zij bekend ware, 

 zoude zij misschien aan de berekening kunnen worden on- 

 derworpen en daardoor, even als dit in de sterrekunde met 

 zoo vele andere gevolgen van menschelijk onvermogen het 

 geval is, onschadelijk worden gemaakt. In eene onregel- 

 matigheid van de wenteling der aarde om hare as, behoeft 

 zij zekerlijk niet gezocht te worden. Bond spreekt, in de 

 beschrijving van het door hem uitgevonden échappement, 

 van den invloed der maan op den gang van een uur- 

 werk, maar het is ligt aan te toonen, dat de maan, door 

 hare aantrekking althans, geene verandering van vijf dui- 

 zendste deelen eener secunde aan den dagelijkschen gang 

 van een slingeruurwerk kan toebrengen. Tot de bronnen 

 van storing, buiten het uurwerk gelegen, zoude de vocht 

 der lucht en, in zeer geringe mate, het magnetisme der 

 aarde kunnen behooren, en ik betreur het, dat de om- 

 standigheden mij niet hebben toegelaten te onderzoeken, 



