i 387 ) 



elkander snijden. Het loopt in het oog, dat deze afmeting 

 volstrekt niet noodzakelijk overeenstemt niet de grootste 

 breedte van het hoofd, waar het eigenlijk oin te doen is. 

 De Schrijver vergelijkt dus geheel andere maten dan ret- 

 zils, van wien de onderscheiding van langhoofden en kort- 

 hoofden afkomstig is, en strikt genomen had hij dus op 

 grond van deze onderzoekingen geen regt om tegen ret- 

 zius' bewering, dat de Duitsche schedel lang is, op te 

 komen. 



Ter loops zij hier opgemerkt, dat het mij voorkomt, 

 als drukt Prof. van der holven zich niet geheel juist uit, 

 wanneer hij t. a. pi. blz. 182 zegt: even ah v. baer neem 

 ik ais dwarsche diameter den afstand tusschen de meest 

 uitstekende deelen der wandbeenderen. Uit den Catalogus 

 cranioTiim diversarum gentium, p. 4, blijkt nader, dat hier 

 bepaald bedoeld is de afstand tusschen de wandbeenknob- 

 bels, die, zoo als van der hoeven zelf daar ter plaatse 

 erkent, niet altijd de grootste breedte aangeeft. Von baer 

 daarentegen zocht de grootste breedte van den schedel, 

 onverschillig waar deze te vinden is, en verlangt alleen 

 nader de plaats waar deze gevonden wordt, opgegeven te 

 zien. Zoo ook retzius, die deze afmeting veelal achter- 

 hoofdsbreedte noemt. Het zou nu trouwens de vraag kun- 

 nen zijn, welke afmeting beter is. De wandbeenknobbels 

 zijn wel is waar vaste punten, die door de natuur gege- 

 ven zijn, maar vooreerst kan men ze dikwijls ter naauwer- 

 nood of' in het geheel niet vinden en ten t'.veede komt het mij 

 voor, dat het eerst uit onderzoekingen over den groei des 

 schedels als die van welcker blijken moet, welke waarde 

 deze knobbels hebben voor de architectoniek des schedels. 

 Daar komt bij, dat retzies oorspronkelijk getroffen werd 

 door de betrekkelijke lengte van sommige, en de betrek- 

 kelijke breedte van andere schedels, en dus naar getallen 

 zoeken moest om deze verhoudiug uit te drukken zuider 



