( 388 ) 



naar de wandbeenderen te vragen. Eer dat men dus de 

 wandbeenknobbels als vaste punten, om de dwarsche mid- 

 dellijn te bepalen, kan aannemen, zal dienen aangetoond te 

 worden, dat deze tot eene meer natuurlijke bepaling van 

 de verhouding tusschen lengte en breedte leiden. Men zal 

 daartoe het best kunnen gebruik maken van schedels, af- 

 komstig van weinig vermengde stammen, die men dus ver- 

 wachten kan, dat onderling zeer gelijkvormig zullen zijn. 

 Ik heb beproefd in hoeverre c. swaving's Eerste bijdrage 

 tot de kennis der schedels van volken in den Indischeu 

 Archipel (Natuurk. Tijdschr. v. N. Indië, Deel XXIII, 

 1861) iets tot oplossing van deze vraag zou kunnen bij- 

 brengen. Swaving geeft namelijk, behalve de breedte tus- 

 schen de wandbeenknobbels, ook de breedte op tusschen de 

 slaapbeenschubben boven den uitwendigen gehoorgang (/. c. 

 p. 259, sub N), welke breedte somtijds grooter is, zoo 

 als ook van der hoeven in zijn Catalogus, p. 4, opge- 

 merkt heeft, dan die tusschen de wandbeenknobbels. Ik 

 heb nu voor ieder der aldaar beschreven groepen — Ban- 

 jarezen, Dayaks, Javanen uit Oostelijk en Midden -Java, 

 Soendanezen (krankzinnigen) uit het westelijk gedeelte van 

 Java — voor eiken schedel berekend 1°. de verhouding van 

 de grootste lengfeafmeting tot den afstand der wandbeen- 

 deren, 2°. de verhouding van de eerstgenoemde maat tot 

 de grootste breedte, 't zij deze door de wandbeenknobbels 

 bepaald werd, 't zij dat de afstand tusschen de slaapbeen- 

 deren grooter was. Verder werd voor iedere groep het ge- 

 middelde opgemaakt van de verhouding sub 1, als ook 

 het gemiddelde sub 2, en eindelijk berekend hoe groot de 

 uiterste afwijkingen waren van deze gemiddelden. Tk stelde 

 mij voor, dat die maat het meest aan te bevelen zijn zou, 

 waarbij de verhouding tusschen lengte en breedte voor 

 iederen schedel het minst afweek van het gemiddelde voor 

 die verhouding in de groep, waartoe hij behoorde, gevon- 



