( 395 ) 



gevoegelijk door getallen uit te drukken is, zeer matig is. 



Maar reeds voor welcker vinden we bij huschke, 1. c. 

 p. 98, eene aanwijzing ten minste van het verschil dat bij 

 verschillende takken van den Germaanschen stam bestaat 

 ten aanzien van de breedteverhouding des schedels. H. zegt 

 hier namelijk, waar hij de opgaven van krause over het 

 sexuele verschil in breedteverhouding bij den mensch met 

 die van arnold vergelijkt: // krause's Maasse sind ohne 

 Zweifel von Norddentschen (Hannoveranern), arnold's Maasse 

 von Süddeutschen (Schwaben) genommen. Hier pflegt der 

 Schade! breiter, dort dagegen mehr in die Lange gezogen 

 zu sein." Ook bij von baer (Ueber den Schüdelbau der 

 Rhatischen Romanen. — Buil. Ac Imp. d. Sc de St. 

 Petersb.) vinden we eene dergelijke uitspraak: f/ Schon auf 

 der Eeise nach der Schweiz fallt es dem Nord-deutschen 

 auf, dass der Schadel des Allemannischen Slammes im All- 

 gemeinen brei ter erscheint als der des Franken oder Sach- 

 sen". Zeer teregt zegt dan ook lubach (1. c. p 405): 

 // Intusschen is het niet te ontkennen, dat mm bij de be- 

 schouwing van menigen Germaanschen schedel eerder aan 

 een kort dan aan een lang hoofd denken moet, en dat de 

 benaming van // bolrond'* (cranium globosum), die aan vele 

 dier schedels toegekend wordt, met die van // langhoofdig 11 

 tamelijk in tegenspraak schijnt. — Bijna zou men dus 

 met welcker zeggen : // der deutsche Schadel ist nicht do- 

 lichocephal." 



Naar mijn oordeel moet men zich vooreerst van derge- 

 lijke algemeene uitspraak onthouden. Daar zijn nog vele 

 onderzoekingen, ook in andere streken waar de Duitsche 

 stam woont, noodig, eer men zich zoo algemeen zal kun- 

 nen uitdrukken. Zelfs voor de plaats, waarvan de door mij 

 gemeten schedels afkomstig zijn, reken ik nog uitvoer 

 in bijzonderheden gaande onderzoekingen noodig, waar; 

 ik mij bezig houd. Retzius heeft het voorbeeld gegeven 



