( 45 ) 



Eene onzekerheid van ongeveer jttttj in de uitzetting bij lage 



temperaturen scheen mij met de nauwkeurigheid der waarne- 

 mingen van ÈEGNUJLT niet wel overeen te brengen. Ik meende 

 dat zij kon worden weggenomen door eene nieuwe berekening, 

 die alle waarnemingen zou omvatten en waarbij eene correctie 

 werd aangebracht, die mij voorkwam niet te mogen worden 

 verzuimd. Tk vond aanleiding hiertoe eene poging te doen dooi- 

 de volgende beschouwingen. 



Men is gewoon, wanneer uit eenige proefnemingen het ver- 

 band moet worden opgemaakt tusschen eene waargenomene wer- 

 king A en het agens F, dat haar voortbrengt, eene formule van 

 twee of meer termen aan te nemen van de gedaante 

 A — a F + b E 2 + enz. 



Deze akemeene regel sluit echter geenszins uit, dat het nut- 

 tig kan zijn, voordat men tot eene meestal omslachtige bere- 

 kening der coëfficiënten a, l, enz. besluit, te overwegen of de 

 aard van het waargenomen verschijnsel zelf niet eene meer be- 

 paalde wet waarschijnlijk maakt. In het geval, dat ons bezig 

 houdt, is dus de vraag te stellen: wat leert ons, aangaande 

 eene vermoedelijke wet van uitzetting van het kwik, onze ken- 

 nis van den invloed der warmte op het volume der lichamen? 



De eenvoudige onderstelling dat de uitzetting van zekere ge- 

 wichtshoeveelheid stof in het algemeen evenredig is met de tem- 

 peratuursverhooging, is gebleken onjuist te zijn. Wel is waar 

 ontkenen wij de maat der temperaturen aan de uitzetting zelve 

 en zou eene poging om de onderstelling aan een enkel lichaam 

 te toetsen ons in eene cirkelredeneering rondvoeren, maar het 

 is duidelijk, dat zoodra bekend is, dat verschillende stoffen 

 eene verschillende wet van uitzetting hebben, zoodat thermo- 

 meters van deze stoften vervaardigd, niet denzelfden gang vol- 

 gen, de wet in het algemeen niet waar kan zijn. Zij kan slechts 

 gelden voor één dier lichamen, of voor zoo vele als er juist 

 dezelfde wet van uitzetting volgen. JNTaar mate echter het aan- 

 tal dezer laatsten aanzienlijker is, en de aard hunner moleculen 

 meer onderscheiden, klimt ook de waarschijnlijkheid, dat voor 

 deze lichamen de uitzetting onafhankelijk is van de moleculaire 

 krachten en enkel evenredig met de temperatuur. Om deze re- 



