( 88 ) 



tusschen 0° en 50° , bij een thermometer van gewoon glas 

 heeft het omgekeerde plaats. Op de metingen van soortelijke 

 en latente warmte kan dit verschil een invloed hebben, die niet 

 is te verwaarloozen. De damp die gecondenseerd, of het lichaam, 

 dat in den watercalorimeter afgekoeld wordt, doorloopt de tem- 

 peratuurgraden, welke in den kristalthermometer de kleinste 

 waarde hebben, het water van den calorimeter daarentegen on- 

 dergaat eene temperatuursverhooging, die met eene te groote 

 maat gemeten wordt. Een enkel voorbeeld zal voldoende zijn 

 om te doen zien, dat de fout die hieruit kan voorvloeijen niet 

 onbelangrijk is. Hiertoe kan ons de bepaling dienen van de 

 hoeveelheid warmte, die een kilogram stoom van 100° bij zijn 

 overgang tot water van 0° afstaat, Ik heb daartoe berekend 

 welke verbetering het getal 636, door Begnault voor stoom 

 van één atmosfeer gevonden, zou behooren te ondergaan, wan- 

 neer men de uitkomst wil zuiveren vau de afwijking van den 

 kwikthermometer tusschen 0° en 100° , en wel in de onder- 

 stelling dat de thermometer van den calorimeter achtereenvol- 

 gens geweest ware de thermometer n° i, 2, 8, 5, 6 of 7. 

 Deze verbeteringen zouden bedragen voor : 



therm. n° l -f- 3,43 caloriën 



// 2 -f- 3,36 



// 3 -f 3,96 „ 



// 5 — 3,35 // 



ff 6 — 5,79 



// 7 — 3,80 n 



Was dus niet opgegeven, uit welke glassoort het omhulsel van 

 den thermometer bestond, dan zou omtrent het bedrag der ge- 

 zochte warmtehoe veelheid eene onzekerheid van bijna 10 calo- 

 riën bestaan. 



Het schijnt mij voor nauwkeurige temperatuursbepalingen en 

 calorimetrische proeven noodzakelijk dat men vooraf onderzoeke, 

 tot welke der beide typen van kwikthermometers liet werktuig, 

 dat men bezigen wil, behoort, tot die der kristallen of die der 

 glazen thermometers, en dat men door eene proef uitmake, 

 hoeveel het bedrag van het verschil ï — i zijn kan. Het zou 



