( 109 



AANTEEKENINGEN BETREFFENDE DEZE MEDEDEELING. 



1) Ik geloof niet, dat de rectificatie, hier aan den officieelen naam Goron- 

 talo toegebracht, de ware is. Zoover ik daar vernomen heb, is er geen berg 

 Talo; de naam der plaats heet bij de inboorlingen Holontalo. 



2) Ik gis dat hier mijne bepaling bedoeld wordt, in 1864 volbracht. Voor 

 de lengte is aangenomen de door mij voor het voormalige fortje Liato gevon- 

 dene, voor de breedte 9" noordelijker, de ligplaats der Bali schatte ik ook 

 zooveel, of misschien hoogstens 15» noordelijker dan het genoemde fortje. 



3) De door mij in den Regerings-almanak opgegeven tijd van begin geldt 

 ook niet voor nauwkeurig ; ten eerste zijn de hulpgrootheden, waarmede die 

 vooruitberekening gedaan wordt, niet geheel juist, en 2° was de opgave van 

 Gorontalo niet opzettelijk berekend, maar uit die voor andere plaatsen, die wel 

 opzettelijk berekend waren, geïnterpoleerd. 



4) Dit was op het eiland Mantawaloe en te Ambon even zoo, en komt 

 hoofdzakelijk doordat de maansstraal, zooals hansen dien bij zijne tafels heeft 

 aangenomen, te groot is. Het verschil was voor Gorontalo grooter dan voor 

 de beide andere genoemde plaatsen, omdat Gorontalo vlak aan de grens van 

 den schaduwgordel ligt. — Overigens waren de tijden van begin en einde 

 der totale eklips door mij in tiende-deelen van minuten aangegeven, men kan 

 dus van die opgaven geene nauwkeurigheid tot sekunden verwachten. 



5) Van deze afronding der spitsen — dit is waarschijnlijk de bedoeling van 

 den heer schuijlenburg — heb ik niets gezien ; mij heeft integendeel de 

 scherpte der spitsen eerder getroffen. Of eene minder juiste ajusteering van 

 den kijker in zijn brandpunt er de reden van is, durf ik niet beslissen. 



Hoe de waarnemer het verschijnsel door straalbreking verklaard zou willen 

 hebben, begrijp ik niet goed, die straalbreking zou dan, dunkt mij, door den 

 dampkring der maan moeten plaats hebben, waarvan het bestaan tot nog toe 

 door niets aangeduid, wel door alle waarnemingen wedersproken wordt. 



6) d. i. Gereefde marszeilskoelte. 



7) Zie boven blz. 95. 



8) De duisternis geloof ik dat bij ons grooter was dan 10 minuten na zons- 

 ondergang. Ik zou het op 20 a 30 minuten gesteld hebben. Misschien was 

 het te Gorontalo minder duister, daar het zoo nabij den rand van de schaduw 

 lag. De vale geele tint, waarvan de waarnemer spreekt, is door ons niet op- 

 gemerkt ; in het taxeeren der kleuren bij de totale zoneklipen schijnt zeer veel 

 subjectiefs te liggen. 



9) Deze zijn biijkbaar de door mij a en e genoemde protuberancen. De door 

 mij b en d genoemde, d. i. de aan den linkerkant der maansschijf zichtbaar 

 gewordene protuberancen, zijn waarschijnlijk te Gorontalo niet gezien, en dit 

 komt zonder eenigen twijfel daar van daan dat Gorontalo omtrent 1" noorde- 

 lijker dan het eiland Mantawaloe ligt, en dus de maan zich uit dat standpunt 

 gezien, zuidelijker, d. i. meer links aan den hemel moest projecteeren. 



10) Eene zoo getrouw doenlijk door mij genomene kopie hiervan is in pi. III. 

 fig. 5 medegedeeld, terwijl figuur 6 eene kopie is van eene teekening, mij 

 medegedeeld door den heer Riedel, assistent-resident te Gorontalo. Zij beves- 



