( 194 ) 



Ruim een jaar geleden vond ik aan een praeparaat van de 

 onderste zijdelingsche halsstreek der rechter zijde, terstond 

 nadat de arteria subclavia en de plexus brachialis zichtbaar 

 geworden waren, een vrij dikke zenuw loopen, welke van boven 

 met de nervi supraclaviculares verliep, en daartoe scheen te 

 behooren, doch meer naar beneden, boven het sleutelbeen, ach- 

 ter den musculus omohyoideus bleef, weder in de diepte ging 

 en zich achter het sleutelbeen aan den blik onttrok. 



Verder onderzoek leerde dat het de nervus phrenicus was, 

 welke, met de overige zenuwen van den plexus cervicalis, en 

 langs den plexus brachialis schuin naar buiten kwam loopen, 

 in plaats van terstond, over de voordakte van den musculus 

 scalenus anticus naar binnen te gaan, en dan verder, tusschen 

 de arteria en vena subclavia door, naast de arteria mammaria 

 interna zich in de borstholte te begeven. De zenuw kwam, in 

 dit ongewone geval, naar de bovenste borstopening, door, na 

 de reeds genoemde bocht naar buiten beschreven te hebben, 

 achter de arteria trans versa colli en trans versa scapulae, en ver- 

 volgens vóór de vena subclavia henen, sterk gebogen naar bin- 

 nen te gaan, achter de eerste rib, en voor de arteria mamma- 

 ria interna (dat is, tusschen deze slagader en den borstwan d) 

 heenloopende. Daarna was de zenuw van zelf weer op haar 

 gewone plaats, naast de vena cava superior, en ging verder 

 tusschen pleura en pericardium, op de gewone wijze naar het 

 middenrif naar beneden. 



Aan de linkerzijde van hetzelfde lijk verliep de zenuw op 

 de gewone wijze. 



Zonder de uitgebreide onderzoekingen van iüschka **) zou 

 mij het ontstaan van dezen onge wonen loop der middenrifs- 

 zenuw, waarschijnlijk lang een raadsel gebleven zijn, daar liet, 

 ook bij een opzettelijk onderzoek, wegens de schaarschte van 

 voor de ontleedkunde beschikbare lijken, jaren zou geduurd 

 hebben, eer de bijzonderheden gevonden waren, welke luschka 

 in zijne monographie mededeelt. 



Zoo als bekend is, ontspringt de nervus phrenicus gewoonlijk 

 voor verreweg het grootste gedeelte uit de vierde halszenuw. 



*) In zijne verhandeling: Der nervus phrenicus des Menschen. 1853. S. 14. 



