( 195 ) 



Bijna altijd bezit hij echter nog een tweeden kleinen worteldraad, 

 welke eerst met de nervi supraclaviculares verbonden is, en 

 daarna den nervus phrenicus helpt vormen. Zeer dikwijls komt 

 er daarenboven nog een draad uit de derde en een uit de 

 vijfde halszenuw, welke met den grooteren wortel van den nervus 

 phrenicus samenvloeien. Van dien bovensten worteldraad nu 

 vermeldt lusciika reeds als //Rariteit", dat hij //ganz isolirt vor 

 dem eigentlichen Phrenicusstamm, und über die Vtna suljdavia 

 tretend, herabsteigt und erst im Bmstraume sich dem Stamme 

 des Phrenicus beigesellt oder zum Zwerchfelle als ein nervus 

 diaphragmaticus secundarius gent." *) 



In deze feiten ligt blijkbaar de verklaring voor het ongewone 

 verloop der gansche zenuw in mijn geval. Zij ontsprong, voor 

 verreweg het grootste gedeelte, vereenigd met de nervi supra- 

 claviculares, uit de vierde halszenuw, maar ontving ook hooger 

 uit den plexus cervicalis een worteldraad. Yan een wortel 

 lager uit de vijfde halszenuw heb ik niets genoteerd. De zenuw 

 ontsprong dus hoog, en de geheele massa van vezelbundels 

 heeft zich eerst later dan gewoonlijk van de nervi supraclavicu- 

 lares geïsoleerd, om daarna met den worteldraad zich te vereeni- 

 gen, welke reeds, om het zoo uit te drukken, de neiging heeft 

 naar buiten en meer naar de oppervlakte vóór de vena subelavia, 

 soms zelfs als nervus phrenicus secundarius, te verloopen. Tn 

 de gevallen van normaal verloop neemt als het ware, de vroe- 

 ger zelfstandig geworden binnenste grootste afdeeling, den hoo- 

 ger ontsprongen worteldraad mede. 



De overige bijzonderheden : dat de zenuw vóór de arteria 

 mammaria heenging, verder van de vena anonyma d ex traver- 

 wij derd was, en later dan gewoonlijk de vena cava superior 

 bereikte, volgen uit het ongewone verloop van zelf. 



Van den gewonen nervus phrenicus, vóór den musculus sca- 

 lenus, is geen spoor gevonden. 



*) Zie ook luschka: Die Anatomie drs menschlichen Halses, S. 410 



