( £02 ) 



manier te zoeken waren — of men kon ook, de mineialogische 

 interpretatie geheel ter zijde latende, direkt van de bauschana- 

 lvxe (dat is de analyze van het gesteente in zijn geheel en 

 niet die van de zamenstellende mineralen), uit de groepeering 

 der elementaire bestanddeelen, eene klassifikatie afleiden. 



De eerste weg is door bischof, de tweede door bunsen en 

 de meesten zijner leerlingen gevolgd. 



Ik zal de methode of de sorteering van bunsen het eerst 

 behandelen. 



Bunsen had in het jaar 1851 een groot getal van analyzen 

 van verschillende gesteenten uitgevoerd, voornamelijk lava's van 

 IJsland en van Sicilië, en bij het overzigt der resultaten en de 

 vergelijking met de analyzen van andere gesteenten, werd hij 

 door het feit getroffen, dat vooral tweeërlei verbindingen zich 

 dikwijls herhaalden : de eene vrij zuur, zuurder dan de Ortho- 

 klaas, dus vrij kiezelzuur bevattende ; de andere, zeer basisch, 

 zoude ongeveer met een mengsel van Augiet en Anorthiet, den 

 meest basischen veldspaat, overeenkomen. 



Deze eindleden beschouwt bunsen als Normaalgesteenten, 

 normaalzuur en normaalbasisch, of zooals hij zich uitdrukt, nor- 

 maaltrachytisch en normaalpyroxenisch, en alle verbindingen, die 

 tusschen deze normaalgesteenten inlagen, verklaarde hij voor 

 mengsels van de eene soort met eene bepaalde hoeveelheid van 

 de andere, zooals de analyze dit vorderde. Daarbij vormden 

 dan weder mengsels van eene zekere verhouding de meest ge- 

 wone tusschengesteenten. 



Hoe meer analyzen uitgevoerd werden, des te meer werd 

 langzamerhand de afstand tusschen de normaalgesteenten, met 

 alle mogelijke tusschenliggende getallen aangevuld; wat in het 

 schema niet paste, werd dan op sekundaire verandering, op 

 ontleding enz. geschoven, maar ook de meest versche en jong- 

 ste lava 's, zooals die uit den Vesuvius van 1845, 1855 en 

 1858, kan men niet met de formules in overeenstemming brengen. 

 Hoewel men van zuiver scheikundige zijde tegen eene zoodanige 

 systematiek, die een gemakkelijk overzigt der analyzen veroor- 

 looft, weinig in te brengen had, kantte men zich van geolo- 

 gische zijde zeer sterk daartegen aan. Deze mengsels van 

 ■'■ ( -\- :)> r konden alleen op geologische waarde aanspraak ma- 



