( 208 ) 



omstandigheden gevormde kristallen, op eene lijn stellen, wij 

 mogen hun zeer zeker niet eene formule toekennen, die wij 

 ook bij grootere kristallen niet als konstant aanwijzen kunnen. 



De mikrolithen vormen echter nog niet den laagsten trap 

 van ontwikkeling, dien wij bij de bestanddeelen van de kristal- 

 Üjne gesteenten ontmoeten. 



Het mikroskopisch onderzoek heeft ons geleerd, dat eene niet 

 geïndividualizeerde, felsietische of glasachtige grondmassa in de 

 kryptomere gesteenten veel meer verspreid is, dan men vroeger 

 dacht. Wij hebben geen regt te veronderstellen, en het is 

 zelfs niet waarschijnlijk, dat deze grondmassa met een der 

 overige in het gesteente aanwezige mineralen in scheikundige 

 zamenstelling overeenkomt ; dat zij over het algemeen eene 

 stoechiometrische verhouding der bestanddeelen oplevert. Daar- 

 gelaten de moeijelijkheid, om de hoeveelheid en de scheikundige 

 zamenstelling dezer grondmassa, tegenover de kristallijne be- 

 standdeelen, eenigszins naauwkeurig te kunnen bepalen, strijdt 

 het dus geheel en al met de feitelijke waarheid, om de bausch- 

 analyze alleen op stoechiometrische, gekristallizeerde verbindingen 

 te interpreteeren, en toch wordt zulk eene theoretische interpre- 

 tatie, zooals wij gezien hebben, alleen daardoor mogelijk, dat 

 men de afwezigheid eener niet geïndividualizeerde grondmassa 

 veronderstelt. 



Men moet het dus opgeven, de mineraalbestanddeelen der 

 gesteenten uit de bauschanalyze te willen berekenen, want deze 

 bestanddeelen zijn ten minste gedeeltelijk geene standvastige, 

 stoechiometrische verbindingen. Welke methode van bestem- 

 ming, welke benaming of systematiek der gesteenten men uit- 

 vinden of gebruiken moge, zoo zal een contract met deze 

 feitelijke waarheid daarvoor het uitgangspunt moeten zijn. Ook 

 in de gesteenten vinden wij de natuur niet afgewerkt of on- 

 werkzaam, maar voortbrengend en veranderend, ook op dit ge- 

 bied wordt zij beheerscht niet door eene kunstmatige schematiek, 

 maar door ontwikkelingswetten. Het spreekt van zelf dat met 

 al ii et gezegde de groote waarde der scheikundige analyzen voor 

 eene naauwkeurige karakteristiek der rotssoorten niet betwist 

 zal worden. De bauschanalyze zal altijd de zekerste basis voor 

 alle verdere redeneringen blijven, maar wij mogen daarbij niet 



