( 226 ) 



punten met naauwkeurigheid astronomisch bepaald moeten wor- 

 den, en dat de twee of drie grondlijnen nog gemeten moeten 

 worden — dat ook, blijkens de ondervinding alhier, ligt twee 

 of drie jaren kan vorderen, tenzij die grondlijnen veel korter dan 

 hier, genomen worden — dan is het zeer mogelijk, dat de 

 verificatie van onzen meter nog eer voltooid zal kunnen zijn, 

 alvorens de kennis van de juiste lengte der Normaal op Java 

 noodig zal worden. 



Er is echter nog iets, dat absoluut, naar het ons voorkomt, 

 van meer gewigt is, te weten dit : dat in den laatsten tijd ge- 

 gronde twijfel ontstaan is, of de coëfficiënten van uitzetting 

 der metalen wel zoo onveranderlijk zijn als men tot heden 

 heeft aangenomen, en mitsdien of het wel in het geheel moge- 

 lijk is, binnen de grenzen van naauwkeurigheid der tegenwoor- 

 dige waarnemingen, onveranderlijke standaard-maten, althans van 

 ijzer of zink, te bezitten. 



De Generaal Dr. baeyer heeft voor het eerst hierop opmerk- 

 zaam gemaakt, men zie: Bericht über die mütel-eiiropüische 

 Grad/vessung, für dm Jalvr 1866, pag. 34, en de verschillende 

 waarden der uitzet tings- coëfficiënten opgegeven die in de jaren 

 18-34, 1846 en 1854 van de Besselsche staven zijn gevonden. 

 Deze staven waren van ijzer en zink, evenals onze Normaal- 

 maat, zamengesteld. Indien de waarnemingen van Generaal 

 baeyer goed zijn — en daaraan valt niet te twijfelen — dan 

 is een gelijk lot voor de Normaal-staaf te duchten. De veran- 

 dering is het grootst geweest in het tijdvak toen de staven 

 betrekkelijk het meest bewogen werden, zoo door vervoer per 

 spoor als door gebruik. De Normaal-staaf heeft tot heden rus- 

 tig gelegen, maar zij moet ook vervoerd worden, wel niet per 

 spoor, maar waarschijnlijk in een zeilschip; in zóó verre is er 

 dus minder gevaar. Desniettemin is het ons voorgekomen, dat 

 het zijn nut konde hebben, een middel te bezitten, om in het 

 vervolg althans waarschijnlijkerwijze te kunnen beoordeelen, of 

 er veranderingen van lengte al dan niet plaats gehad hebben. 



Van de zeven glazen meters-eindmaten, die hier zoo onder- 

 ling als met de Platina-el vergeleken zijn, bevindt er zich een 

 op Java en wordt er ook een hier bewaard. Die maten heb- 

 ben tot één stuk glas behoord, en het onderling zeer kleine 



