( 26 ) 



ook niet gelet had; e wordt eenvoudig door de waarnemingen 

 met denzelfden koperen of ivoren bol aan den langen en kor- 

 ten draad geleverd, uitgedrukt in k ; de andere grootheid is 

 deze /•, die door de verbinding der waarnemingen met den 

 koperen en den ivoren bol onderling gevonden wordt. Op deze 

 wijze zijn de waarnemingen van bessel ter bepaling van den 

 sec and e-slinger voor Königsberg in 1826 en 1827 gedaan; 

 zij omvatten 44 bepalingen met den geel koperen bol en den 

 langen draad, 22 bepalingen met den geel koperen bol en den 

 korten draad, 16 met den ivoren bol en den langen draad en 

 ]6 met den ivoren bol en den korten draad #). 



Van tijd tot tijd werd de slinger-draad nog omgekeerd en 

 de hefboom van den micrometer bij de bepaling der lengte van 

 den slinger omgezet, ai weder naar het beginsel om de fouten 

 te elimineeren, door ze zoo veel mogelijk beurtelings in tegen- 

 gestelden zin te laten werken ; hieruit ontstaat voornamelijk de 

 disproportie tusschen de onderscheidene aantallen van bepalin- 

 gen en het groote overwigt van het aantal bepalingen met den 

 koperen bol en den langen draad. In 1828 f) kwam bessel 

 op deze bepaling voor Königsberg, ten behoeve van een ander 

 onderzoek, terug. De geel koperen en ivoren bol werden ver- 

 vangen door een geel koperen hollen cylinder, 2 Parij ssche dui- 

 men hoog en even zoo veel in middellijn; deze cylinder werd 

 gevuld, nu eens met een passend afgedraaiden cylinder <>an geel 

 koper, ijzer, zink, meteoor- ijzer, marmer, klei) dan weder met 

 op elkander gestapelde schijven (zilveren en gouden muntstuk- 

 ken) of met door was aan elkander klevende stukken (van 

 quartz; en eindelijk met water; het spreekt van zelf dat b.v. 

 ook bij de muntstukken door gesmolten hars of was verhinderd 

 werd, dat de vaste stoffen zich in den cylinder konden bewe- 

 gen. Yoor ons hebben deze onderzoekingen uitsluitend gewigt 

 door de nieuwe bepaling van de lengte van den secunde- slin- 

 ger voor Königsberg, welke zij opleverden. 



Vervolgens leende bessel zijn geheelen door repsold vervaar- 



*) Bessel, in de geciteerde Untersuchungen etc. p. 52. 



f) Versuche über die Kr aft rnit welcher die Erde Körper von verschiedener 

 Beschaffenheit anziehl. Bcrlin, 1832. 



