( 43 ) 



bouvard ; maar in het bijzonder door bessel en sghumacher. 

 Deze laatste komen eigenlijk ook maar alleen in aanmerking, 

 wanneer het er op aankomt te weten, tot hoever de naauwkeu- 

 righeid gaan kan die thans door slingerproeven bereikt kan 

 worden. 



Op bladz. 28 zegt de schrijver der verhandeling, omtrent de 

 uitkomsten der slingerproeven te Königsberg, Güldenstein en Ber- 

 lijn van 1826 tot 18-35 verkregen: // Van waarschijnlijke fouten 

 // van het eindresultaat kan bij deze metingen geen sprake meer 

 //zijn; wanneer het aantal metingen toeneemt, worden deze ten 

 //slotte toch oneindig klein — en bij zulke naauw aan elkander 

 //sluitende afzonderlijke uitkomsten als wij in deze reeksen hier 

 // voor ons hebben, worden die waarschijnlijke fouten om zoo 

 // te zeggen eigenlijk ook reeds belagchelijk klein. Wanneer ik 

 // moet zeggen wat ik meen, dan geef ik niet veel om die mi- 

 // niaturen waarschijnlijke fouten van het eindresultaat, zoodra 

 // zij bniten de grenzen van het werkelijk bij de waarnemingen 

 //meetbare of zigtbare vallen: de onderlinge vergelijking der af- 

 // zonderlijke uitkomsten, die tot het eind-midden zamenwerken, 

 //heeft in mijn oog veel grooter waarde." 



De Heer van der willigen bedoelt met andere woorden 

 blijkbaar hiermede, dat hij meer waarde hecht aan eene geringe 

 waarde der middelbare fout eener enkele waarneming, dan aan 

 eene kleine waarde der middelbare fout van het eindresultaat, 

 door een groot getal herhalingen gevonden. Dit is toegestemd, 

 maar men gaat te ver, zoo ter beoordeeling van naauwkeurigheid 

 genomen wordt alleen het grootste verschil tusschen de afzon- 

 derlijke * uitkomsten, zooals uit het volgende schijnt te moeten 

 volgen, waar die grootste verschillen der afzonderlijke uitkomsten 

 door bessel verkregen, opgegeven worden. 



Vervolgens vergelijkt de Heer van der willigen de gevon- 

 den lengten des secunde-slingers te Königsberg, te Güldenstein 

 en te Berlijn, met de formule van sabine, waardoor die lengte 

 in functie van de breedte wordt uitgedrukt. Dit geeft natuurlijk 

 aanleiding tot het vinden van grooter afwijkingen, of verschillen 

 der algemeene formule met de regtstreeksche bepalingen, dan 

 de hier voren bedoelde fouten in de waarnemingen op eene en- 

 kele plaats. 



