( «5 ) 



band brengen. Immers wordt, bij eene van stijgende stroom- 

 sterkte, achtereenvolgens contractie verkregen bij S f , S | , O j,, 

 O | , en het behoeft nauwelijks te worden opgemerkt, dat bij 

 S f en O | de wet van pflüger den prikkel van een verder 

 van de spier gelegen punt der zenuw doet uitgaan. 



Nadrukkelijk zegt overigens pflüger, dat de gevonden wet 

 alléén op versche zenuwen van toepassing is. Na het ontblooten 

 en doorsnijden ondergaat de zenuw een verandering, het eerst 

 op de doorsnee- vlakte en van hier verder in de zenuw, waarbij 

 hare prikkelbaarheid aanvankelijk toeneemt, om later af te ne- 

 men (von bezold, rosenthal), en het gevolg hiervan is, dat 

 de electroden op plaatsen van verschillende prikkelbaarheid ko- 

 men te liggen en dat de effecten dus onregelmatig uitvallen. 



Een belangrijk feit voerde pflüger *) later nog tot staving 

 zijner hypothese aan. Het was bekend, dat, na lange sluiting 

 van een zwakken stroom, zich, al spoedig na het openen, een 

 zeker aantal meer of min tetanische contracties vertoont : de 

 zoogenoemde openingstetanus van ritter. Pflüger nu leverde het 

 bewijs, dat deze van de anelectrotonische streek uitgaan. Was 

 de stroom opstijgend geweest, dan lag de anelectrotonus aan de 

 zijde der spier; en werd nu, na het openen van den stroom, 

 de zenuw interpolair of zelfs een weinig onder de anode door- 

 gesneden, zoo hield de openingstetanus desniettegenstaande aan. 

 Was daarentegen de stroom neerdalend geweest, en was dus de 

 anelectrotonus door het interpolaire stuk van de spier gescheiden, 

 dan werd met de interpolaire doorsnijding het verschijnsel opge- 

 heven. Blijkbaar gaat het dus uit van het anelectrotonische ge- 

 bied. — Dit feit nu levert inderdaad een groote presumtie voor 

 dat gedeelte van pflüger's hypothese, 'twelk de openingscontractie 

 in het algemeen op het verdwijnen van den anelectrotonus doet 

 berusten . In hoever die presumtie gewettigd was, kon echter eerst 

 blijken, wanneer de aard van den openingstetanus zou bekend 

 zijn. Die kennis nu is door het onderzoek van engel mann f) 

 verkregen. Hij heeft, naar ik meen, voldoende bewezen, dat het 

 verschijnsel eenvoudig afhangt van de grootere secundaire ge- 



*) Archiv f. Anatomie u. Physiologie. 1859. S. 133. 



f) Archief' voor Natuur* en Geneeskunde. Ü. V, blz. 429. 



