( 98 ) 



neer de hartslag slechts een weinig later te wachten was. Nu heeft 

 een nauwkeurig onderzoek mij geleerd, dat in het eerste geval 

 de som der vertragingen iets geringer uitvalt dan in het laatste. 

 Het feit is belangrijk en zal bij een andere gelegenheid, wan- j 

 neer ik over de theorie der vertragende werking zal handelen, 

 uitvoeriger ter sprake komen. Hier zij het genoeg op te mer- 

 ken, dat dien ten gevolge de vertraging der 5 eerste perioden 

 na de latente werking als maatstaf niet absoluut nauwkeurig is ; 

 maar het was bijna ondoenlijk — en trouwens ook overbodig — 

 daarvoor een correctie aan te brengen. De geringe vertraging, 

 na het eerste vijftal overgebleven, houdt nog lang aan, en is, 

 bij groot effect, zoo niet voor iedere periode, althans voor de 

 vijftallen, nog verscheidene sekunden meer of minder merk- 

 baar, maar stellig niet langer, veeleer iets korter dan bij prik- 

 keling door één inductie-slag *). Ook loopt de duur der perioden 

 niet meer uiteen dan in het laatste geval, inderdaad ook niet 

 meer, dan in den normalen toestand, buiten alle prikkeling. Het 

 staat dus vast, dat van het gepolariseerde stuk na de sluiting 

 geen nieuwe golven in de zenuw uitgaan, en evenmin wordt 

 dit gezien na het eerste effect der opening. "Dit geldt evenzeer 

 voor sterke als voor zwakke stroomen, hetzij in opstijgende, hetzij 

 in neerdalende richting, en er blijkt dus even weinig van een 

 werking van den stroom, terwijl hij bij onveranderde sterkte 

 doorvloeit, als van den zoogenoemden openingstetanus van ritter. 

 Op één punt moet ik nog opmerkzaam maken. Wanneer een 

 inductie-slag de eerste periode na de latente werking sterk ver- 

 lengt, dan is de derde of vierde meestal iets verkort, zoodat de 

 kromme onder de abscis daalt. Men ziet dat op Plaat II, fig. 3. 

 Dit bleek mij bij het openen en sluiten van den constanten 

 stroom veel zeldzamer voor te komen. Is dit verschil aan het 

 toeval te wijten? Ik zou het bijna gelooven. Het verschijnsel 

 wordt namelijk ook bij den constanten stroom gezien, zij het 

 dan zeldzamer, en zeer dikwijls wordt tegenover de vierde periode 

 althans een daling, zij het ook niet onder de abscisse, waarge- 

 nomen, zooals op verscheidene krommen van Plaat III te be- 

 merken is. 



*) Verg. Onderz. gedaan in het physiol. lab. der Ulrechische Hoogeschool JJ, 

 bl. 305. 



