( 241 ) 



half uur stilstand noodig, voordat men de proef op dezelfde 

 wijze kon herhalen. Gedurende den tijd van rust kon men het 

 uitstroomende gas aanhoudend laten branden; de vlam was 

 gewoonlijk klein en lichtzwak, steeg echter telkens hooger op 

 wanneer eene grootere gasbel naar omhoog kwam. 



In dien toestand bleef de put in hoofdzaak onveranderd tot 

 den 1 9 den Sept., op welken dag door den eigenaar de werk- 

 zaamheden hervat werden, ten einde op grootere diepte drink- 

 water te verkrijgen. Op 25 meter diepte werd eene proefne- 

 ming gedaan, veel zand en water uitgepompt, het water beviel 

 echter nog niet; 's avonds, wanneer de werkzaamheden eenige 

 uren lang gestaakt waren, had zich noch eene kleine hoeveel- 

 heid brandbaar gas in de buis verzameld. Op 30 meter had 

 men (altijd in zand doorborende) water, dat voor de beoogde 

 doeleinden als voldoende werd beschouwd, er werd veel zand 

 uitgepompt, eindelijk eene gewone pomp-inrichting aan de buis 

 verbonden, en tegenwoordig is van de intermitterende put niets 

 meer te zien. 



Ziedaar het algemeene verloop van het verschijnsel. Alvorens 

 wij trachten eene verklaring er van te geven, zullen wij de ge- 

 dane waarnemingen meer in 't bijzonder moeten nagaan. 



Ten opzichte der eerste periode van aanhoudende uitsp uiting 

 berust het boven gezegde op de opgaven van den eigenaar, de 

 werklieden en de buren ; een wetenschappelijk persoon is niet 

 tegenwoordig geweest. Aan het heitoestel en de naast liggende 

 gebouwen zijn echter de sporen dier geweldige uitspuiting 

 zichtbaar gebleven; uit de bruine roest-vlakken die men daar 

 waarneemt, mag men tevens besluiten, dat dit eerst opspuitend 

 water betrekkelijk veel ijzer, waarschijnlijk als koolzuur ijzer- 

 oxydul opgelost bevatte ; en omdat het oplossend vermogen van 

 gewoon water zeer gering is, maar door de aanwezigheid van 

 vrij koolzuur, en waarschijnlijk door versterking van druk aan- 

 zienlijk toeneemt, mag men uit het groote ijzergehalte de 

 gevolgtrekking afleiden, dat dit eerst opspuitend water betrek- 

 kelijk veel koolzuur, door sterken druk gebonden, bevatte. 

 Wat betreft de tweede en derde periode, kan ik niet beter 

 doen dan de volgende aanteekeningen mede te deelen, welke 

 de heer van de sande-bakhuizen van zijne waarnemingen heeft 



16* 



