( 245 ) 



Deze waarnemingen zijn alle drie uit de tweede periode, 

 toen noch uit eigen beweging eene waterontlasting plaats had. 

 Men zal dus hieruit kunnen besluiten, dat gedurende deze 

 periode het gehalte aan koolzuur grooter was dan gedurende 

 de derde periode, toen de scheikundige analyse uitgevoerd werd ; 

 men mag ook aannemen, dat gedurende de tweede periode het 

 koolzuurgehalte aanhoudend of ten minste na het incident van 

 14 Aug. verminderde; het hooger spec. gew. op 10 Aug. is 

 gemakkelijk te verklaren uit een verschillend tijdstip der waar- 

 neming ten opzichte der uitspuiting, mogelijk ook, dat het gas 

 door bijgemengde lucht een weinig verontreinigd was. 



De ijzeren buis, uit meerdere stukken bestaande, was van 

 binnen 6 ctm. wijd, het ijzer was 5 mm. dik. Zij eindigde 

 beneden in een gesloten spitsen kegel, maar tot op ongeveer 

 50 ctm. hoogte was de buis met vele gaten doorboord, die 

 een ctm. wijd en ongeveer 4 tot 5 ctm. van elkander ge- 

 legen waren. Boven aan den beganen grond stond de buis, 

 in eene kleine gemetselde kom van ongeveer één m. diepte 

 en wijdte, waarin zich slib en water verzameld had; dit water 

 stond in den regel op 2,40 m. onder den bovenrand van de 

 buis, das 0,60 m. onder den beganen grond, wat van den na- 

 tuurlijken waterstand daar ter plaatse vermoedelijk niet veel 

 verschillen zal. 



Over de gesteldheid van den grond levert de aanleg eener 

 Norton- pomp uit den aard der zaak weinig gegevens op. Uit 

 het min of meer gemakkelijk indringen van de buis en uit den 

 klank van den slag van het heiblok weten de arbeiders op te 

 maken of het ondereinde van de buis in zand of wel in veen 

 of klei staat ; de twee laatste grondsoorten kunnen zij op die 

 wijze echter niet van elkander onderscheiden. Zeker is het, 

 dat op ongeveer 3 m. onder den beganen grond, onder puin- 

 aanhooping en veengrond zich eene tamelijk dikke en uitge- 

 strekte kleilaag bevindt. Door het uitspuiten is hoofdzakelijk 

 slib (klei) en zand , maar zooverre men kan nagaan , geen veen 

 naar boven gevoerd. INa het hervatten der werkzaamheden op 

 19 Sept., meenden de arbeiders op ongeveer 22 m. diepte eene 

 verandering der grondsoort te bespeuren, van dien aard, dat 

 het ondereinde der buis in zand was gekomen. Bij de proef- 



