( 246 ) 



neming op 25 m. werd alleen los zuiver zand uitgepompt, en 

 tot 30 m. diepte is men in dat zand gebleven. Het mag niet 

 onopgemerkt blijven, dat het water, uit die diepte verkregen, 

 hoewel voor de beoogde doeleinden voldoende, toch geenszins 

 als goed drinkwater kon beschouwd worden. Op andere plaatsen 

 te Delft heeft men deze zandlaag tot op 40 m. diepte met 

 eene putboring vervolgd. 



Bij de verklaring van het verschijnsel moet men de drie 

 perioden zoo als deze boven nader omschreven zijn, eenigszins 

 uit elkander houden. In de eerste periode — daarover kan geen 

 twijfel bestaan — werd aan eene groote hoeveelheid gas en water, 

 die beneden onder eene groote spanning was opgesloten, door 

 het inheien der buis een uitweg geopend. Het gas, dat op 

 grootere diepte uit organische zelfstandigheden ontwikkeld werd, 

 was van boven door de zware kleilaag opgesloten, en hoewel 

 zijdelings op grooten afstand en door nauwe openingen een 

 verband met het bovenwater zal hebben bestaan, kon langs 

 dien weg het gas toch niet in gelijke hoeveelheid ontwijken 

 als het plaatselijk ontwikkeld werd. Een verband met het 

 bovenwater moet hebben bestaan en moet ook voor alle verdere 

 verklaring worden aangenomen, omdat de waterstand in de buis 

 na de uitspuiting spoedig op de normale hoogte terugkwam, 

 dat is ten minste 13 a 14 m. hooger dan het ondervlak van 

 de kleilaag, waaronder de gas verdichting plaats had. Het is 

 namelijk niet wel mogelijk, dat het ondereinde van de buis 

 reeds veel beneden dit ondervlak was doorgedrongen, anders zoude 

 de uitspuiting al vroeger zijn tot stand gekomen. 



Gedurende de tweede periode moet dus van tijd tot tijd 

 eene gasmassa de buis zijn binnengetreden, van zoodanige 

 spanning, dat zij naar omhoog stijgende en daarbij zich uit- 

 zettende, in staat was de daarop rustende waterkolom tot boven 

 den rand der buis te verheften. Het water vloeide hier eerst 

 langzaam over, daardoor werd de zuil verkort, de weerstand 

 verminderd en het overige water werd met geweld naar buiten 

 geworpen Aan het ondereinde traden afwisselend korte ko- 

 lommen van water en gas de buis binnen en werden naar boven 

 vervoerd, tot dat zoo veel gas ontsnapt en zoo veel water zij- 

 delings toegetreden was, dal de waterspiegel boven de bovenste 



