( 248 ) 



voor het ontsnappen eener gasbel de weg geopend was. Door 

 de aanhoudende doorstrooming van gas werd het water in de 

 buis zoodanig daarmede bezwangerd, dat de waterspiegel in de 

 buis van 3,70 of 3,6 m. tot op 1,75 later slechts tot 2,95 

 m. beneden den rand van de buis gebracht werd. (Vgl. boven 

 23 Aug. tot 12 Sept.) 



Het is duidelijk, hoe door afsluiten van de buis de spanning 

 van het gas beneden weder zoodanig kon versterkt worden, dat 

 een oprijzen van de kolom, een overvloeien en uitspuiten moest 

 worden teweeg gebracht. Zoodanige vermeerdering van span- 

 ning moet echter in de tweede periode zonder afsluiten van de 

 buis zijn tot stand gekomen. De spanning van de gasmassa, 

 die den waterspiegel naar beneden drukte, zal altijd afhangen 

 van de hoeveelheid die in een zekeren tijd ontwikkeld wordt in 

 verhouding tot de hoeveelheid, welke in denzelfden tijd door de 

 gegeven openingen ontsnappen kan 



Vóór de eerste periode had eene groote hoeveelheid water onder 

 sterken druk der aanhoudend ontwikkelde gassen gestaan, en was 

 overeenkomstig dien druk met deze gassen verzadigd geworden. 



De absorptie-coëfficiënt bij 13° C en 76 ctm. druk is vol- 

 gens bunsen voor 



C0 2 , == 1,065. 

 CH 4 , = 0,041. 



Aannemende 1 pCt. C0 2 en 90 pCt. CH 4 , is de totale 

 absorptie-coëff. in maat bij 1 atm. druk, ±== 0,1435; op eene 

 diepte van 17,5 meter onder den grond, onder eene waterzuil 

 van 15,5 m. zoude dus onder gewone omstandigheden in 1 

 liter water 0,36 liter gas zijn opgelost. De geabsorbeerde hoe- 

 veelheid vermeerdert echter evenredig aan dien druk; vóór en 

 tot de doorboring van de afsluitende kleilaag moet dus de 

 geheele watermassa die daaronder stond, voor zoo verre zij met 

 de gasontwikkelingsbron in gemeenschap was, betrekkelijk veel 

 meer gas, en voornamelijk meer koolzuur bevat hebben. Bij 

 de doorboring ontsnapte eerst al het gas, dat onder sterken 

 druk boven het water verzameld was, en omdat telkens van 

 onderen ook weder water de buis binnen trad, werd ook dit 

 water voortdurend met geweld naar omhoog gevoerd. Dit is 

 de eerste periode, waarin - dus het water het meest koolzuur 



