328 



B IJ V O E G S E L. 



Spoediger dan ik verwachtte, na mededeeling van het voren- 

 staande, kwam ik in het bezit van nieuwe opgaven omtrent den 

 weerstand van ijs, ontleend aan proeven, genomen te 's Bosch 

 in de eerste dagen van Eebruarij van dit jaar. Die proeven 

 werden genomen met een hefboomtoestel, waarmede sterker druk 

 kon worden uitgeoefend dau met de inrigting van 1864 en 

 waarmede langzame vermeerdering van kracht zonder verande- 

 ring der plaats van de resultante der drukking kon geschieden. 



Deze gunstige omstandigheid is zeker de oorzaak van de bij 

 deze proeven verkregen uitkomst, die veel grooter wederstand 

 van het ijs aangeeft dan bij de eerste proevem werd verkregen. 



Door de zwaarte van den hefboom, die tot verbrijzeling van 

 harde bouwstoffen was ingerigt, bezweken echter vele teerlingen, 

 die tot vergelijking bij voorkeur van 10 cM zijde werden ge- 

 nomen, reeds onder den druk van den hefboom zelf, zoodat 

 daarvan de juiste weerstand niet bekend werd. De waargeno- 

 men sterkte van de overige schijnt dus wel als een maximum 

 te kunnen worden beschouwd. 



Opmerkelijk is het, dat, niettegenstaande het uiteenloopen 

 van de uitkomsten, ten aanzien van één zaak deze proeven al- 

 tijd in denzelfden zin verschil aanduiden. Zij geven namelijk 

 een grooteren wederstand te kennen tegen eene kracht loodregt 

 op het bevriezingsvlak dan tegen eene daarmede evenwijdig. 



Het verslag van den ingenieur Jhr. e. j. de savqunin 

 lohman, die deze proeven bestuurde, volgt hier in zijn geheel. 



uitkomst van de proeven op ijs, genomen te 

 'sBosch in Eebritarij 1871. 



De proeven zijn gedaan met liet werktuig dat gediend heeft 

 voor het beproeven van ijzer enz. te Kuilenburg. 



De gewigtsbak is niet gebruikt ; de gewigten zijn aan het 

 eind der balans gehangen; de afstand der messen was 30 cM. 



