( 334 ) 



en de tafels van regnault, welke aldus door hen als de nauw- 

 keurigste uitdrukking van de spanningswet worden aangemerkt. 

 Voor zoover mij bekend is, heeft slechts een schrijver een an- 

 deren weg ingeslagen. Tn de Schriften der Naturfor se henden 

 Geselhchaft in Danzig, vindt men eene verhandeling van Dr. 

 F. kessler, waarin de verschillende formulen regtstreeks bij de 

 waarnemingen van regnault worden vergeleken. De heer kess- 

 ler heeft den arbeid ondernomen, voor elke door regnault 

 waargenomen temperatuur, door interpolatie uit de hierboven 

 vermelde tafels, de spanning van den stoom te berekenen en 

 die te vergelijken bij de werkelijk waargenomene. De verkregen 

 verschillen tusschen waargenomen en berekende spanning wer- 

 den tot teurperatuurs verschillen herleid en als ordinaten op 

 eene volgens opklimmende temperaturen verdeelde abscissenas 

 in teekening gebracht. Daar voor elk tiende deel van een graad 

 de ordinaten eene lengte van twee centimeter hebben, kan men 

 zonder moeite het algemeen beloop van de afwijkingen der waar- 

 nemingen volgen, en zoo blijkt dan, dat niet alleen de verschil- 

 len van elke serie ten opzichte van andere seriën, gelijk reeds 

 regnault opmerkte, min of meer eenzijdig zijn, maar dat ook, 

 hetgeen regnault niet vermoedde, in de gemiddelde afwijking 

 van waarneming en berekening een regelmatige gang bestaat, 

 die aantoont dat regnault' s formule onvoldoende is. De Heer 

 kessler heeft eene nieuwe formule berekend, die met zeer 

 groote nauwkeurigheid aan de waarnemingen voldoet. 



Sedert dien tijd is echter gebleken, dat de waarnemingen van 

 regnault eene verbetering behoeven, wegens de verwaarloosde 

 afwijking van den kwikthermometer en den luchtthermometer 

 tusschen 0° en 10U°. Over het vermoedelijk bedrag dezer ver- 

 betering voor de kwikthermometers, in deze onderzoekingen ge- 

 bruikt, heb ik reeds in een ander opstel *) ter loops gehandeld. 

 Een opzettelijk onderzoek heeft mij thans tot eenige gevolgtrek- 

 kingen geleid, welke mij niet zonder belang schijnen. 



In de drie reeksen van waarnemingen <r, y en z door re- 



*) Nute concernant les observations de Mr. regnault sur la lettre adressée a 

 V Académie den Sciences dn Vlnsliiut de France. Archives Néerlandaises. T. IV. 



