( 335 ) 



gnault met zijnen grooten toestel bij hooge temperaturen vol- 

 bracht, werden ter bepaling van de temperatuur van den stoom 

 tegelijkertijd de luchtthermometer en twee kwikthermometers 

 n°. en n°. 10 waargenomen/ De aanwijzingen van de kwik- 

 thermometers hebben echter tot niets anders gediend dan tot 

 het berekenen van een formule en het afteekenen eener kromme 

 lijn, welke de spanning van den stoom uitdrukken in functie 

 van de temperatuur door deze werktuigen aangeduid. Hierom- 

 trent merkt echter regnault terecht op : // Cette formule a 

 moins d'importance que la précédente ; elle n'est utile que pour 

 relier entre elles les observations que j'ai faites par rapport a. 

 ce thermomètre ; mais elle ne peut avoir aucune valeur absolue, 

 car un observateur ne sera jamais certain que son thermomètre 

 a mercure s'accorde rigoureusement avec ceux qui ont servi 

 dans mes expériences." 



De algemeen aangenomene uitkomsten van regnault berusten 

 dus enkel op de waarnemingen van den luchtthermometer. Maar 

 men overtuigt zich gemakkelijk, dat alle waarnemingen met dit 

 werktuig volbracht in elke serie weder afhankelijk zijn van eene 

 enkele meting, te weten : de bepaling van het vaste punt van den 

 luchtthermometer. De spanning, die de lucht in dit werktuig bij 

 de temperatuur van kokend water bezit, wordt als standvastige 

 reductiefactor voor alle andere waarnemingen derzelfde serie ge- 

 bezigd. Het bedrag dier spanning wordt bepaald door de hoogte 

 van den barometer en die van den manometer. Op bladz. 69*) 

 van zijne verhandeling over de uitzetting van gassen zegt regnault : 

 // Je ne crains pas d'exagérer en posant en fait, qu'on ne peut 

 par répondre d'une mesure barométrique a plus de ! /io de m ^~ 

 limètre, quelque perfectionnés que soient d'ailleurs les appareils 

 de mesure." Hetzelfde zal wel toepasselijk zijn op de metingen 

 van de manometerhoogte, waarbij men met dezelfde moeielijkheden 

 te kampen heeft. Nu staat een fout in de waargenomen span- 

 ning van 0,25 mm. reeds gelijk met eene fout van 0°,1 in tempe- 

 ratuur, welke op de hoogere temperaturen nog eenigszins vergroot 

 overgaat. Er kunnen dus allicht tusschen de waarnemingen van 

 de onderscheidene seriën nagenoeg standvastige verschillen be- 



*) Mémoires de V Académie des Sciences de VlnstHut de France. Tomé XXI, 



