( 342 ) 



Een ander bewijs voor de nauwkeurigheid van regnault 1 s 

 waarnemingen en de juistheid onzer correctie verschaft de waarde 

 # = 0,10 voor de fout van den luchtther mom eter in serie y 

 gevonden. Als bij uitzondering is in deze reeks het vaste punt 

 van den luchtthermometer tweemalen bepaald geworden, eenmaal 

 aan het begin, n°. J, en later in de groep n°. 51 — 53 aan het 

 einde der reeks. Voor beide waarnemingen vindt men in de 

 tabel van regnault eene volkomene overeenstemming tusschen 

 de temperatuur berekend uit de gegevens van den luchtther- 

 mometer en de temperatuur van het kookpunt. Daaruit zou 

 volgen, dat beide waarnemingen voor den luchtthermometer 

 dezelfde constante moeten opleveren. Dewijl nu uit onze be- 

 rekening blijkt, dat de constante in serie y met een fout is 

 aangedaan, welke in temperatuur 0°,1 of in de waargenomen 

 spanning van de lucht in den luchtthermometer 0,25 mm. be- 

 draagt, zou hier beide malen juist dezelfde fout begaan zijn, 

 welke weder op zeer weinig na overeenkomt met die van serie x. 

 Dit ware een toeval waarvan de waarschijnlijkheid al zeer ge- 

 ring is. Wanneer men echter de waarnemingen van den lucht- 

 thermometer n°. 1 en n°. 51 — 53 van serie y en eenige an- 

 dere, naar willekeur uit de reeks x en y genomen, uit de ge- 

 gevens in de tabel van regnault berekent, dan blijkt het 

 volgende : 



1°. de waarnemingen n°. 1 en n°. 51- 53 van serie y 

 zijn met elkander niet overeen te brengen ; zij leveren verschil- 

 lende constanten van den luchtthermometer; 



2°. noch de constante van serie y n°. 1, noch die van serie 

 y n°. 51 — 53 zijn bij de berekening dezer serie gebruikt : de 

 beide waarnemingen aan het begin en het slot van serie y staan 

 geheel op zich zelven ; 



3°. daarentegen zijn de waarnemingen van serie y berekend 

 met de constante van serie x. 



Dat wij voor de fout van de constante in serie x en y na- 

 genoeg hetzelfde bedrag, 0,11 en 0,10 verkregen, vindt hierin 

 eene zeer eenvoudige verklaring. Zij is echter daarom opmer- 

 kelijk, wijl zij het bewijs levert dat de constante fouten der on- 

 derscheidene seriën niet, zooals regnault schijnt te meenen, aan 

 het verspringen van de vaste punten der kwikthermometers, maar 



