{ 370 ) 



Zijne geschriften geven getuigenis van eene buitengewone be- 

 lezenheid en grondige kennis, gepaard aan een helder, onbevan- 

 gen, onafhankelijk oordeel, en de zeldzame gave van een tal 

 van feiten, ontleend aan verschillende natuurwetenschappen, — 

 geologie, physische geographie, chemie, anatomie, zoölogie, enz., — 

 zoo te vereenigen i dat zij onder meer algemeen e gezigtspunten 

 worden gebragt. Zijn stijl is kort, bondig, niet altijd vrij van 

 eene zekere stroefheid, maar streng logisch, en hij is zeer be- 

 hoedzaam in het trekken van besluiten, die niet voldoeude door 

 de op feiten gegronde redeneering geregtvaardigd zijn. 



Het is geenszins mijn voornemen bij al die geschriften stil 

 te staan, maar ik wil slechts kortelij k de aandacht vestigen op 

 twee daarvan, namelijk op zijn : Wij sgeerig-natuur kundig onder- 

 zoek aangaande den oorspronkelijken menscli en de oorspronkelijke 

 stammen van deszel/s geslacht, in 1808 verschenen, en de ver- 

 handeling Over het begrip van Levenskracht uit een geologisch 

 oogpunt beschouwd, welke, te oordeelen naar eenige uitdrukkin- 

 gen, omstreeks denzelfden tijd geschreven is, maar eerst in 1816, 

 tegelijk met eenige andere, door hem werd uitgegeven. Uit 

 beide deze geschriften leeren wij doornik kennen als voorstan- 

 der van de ontwikkelings -hypothese, dat is van de stelling: dat 

 de onderscheidene vormen, waarin zich het leven in opvolgende 

 tijden geopenbaard heeft, allengs de eene uit de andere ontstaan 

 zijn. Hij bestrijdt de meening alsof van tijd tot tijd door al- 

 gemeene omwentelingen aan de oppervlakte onzer planeet het 

 geheele organische leven verwoest zoude zijn en telkens uit een 

 chaos wederom eene geheel nieuwe schepping te voorschijn zou 

 zijn getreden, — eene meening die, gelijk men weet, zelfs tot 

 voor weinige jaren vrij algemeen gehuldigd werd, — en be- 

 schouwt daarentegen de geheele organische schepping als een 

 zamenhangend geheel, waarvan de lagere afdeelingen het eerst 

 ontstaan zijn, terwijl er een duidelijk streven naar eene steeds 

 toenemende volkomenheid zigtbaar is. Met andere woorden, hij 

 staat geheel op het standpunt, waarop zich later lamarck ten 

 opzigte der dierenwereld, nog later prevost en vervolgens lyell 

 ten opzigte der geologische geschiedenis van ■ onzen aardbol heb- 

 ben geplaatst. Ook omtrent de zoogenaamde levenskracht heeft 

 hij veel gezondere begrippen dan velen nog lang na hem ge- 



