( 380 ) 



drumana uit eenen gemeenschappelijken stam ontsproten zijn, 

 waarvan een sterk divergeerende tak tot het menschelijk geslacht 

 is geworden. Deze diflerentiëering moet dan echter reeds in 

 een onberekenbaar lang verleden tijd hebben plaats gegrepen 



In dit een-en-twintigtal stellingen, welker behoorlijke uiteen- 

 zetting en betoog een dik boekdeel zoude vorderen, is het stand- 

 punt aangewezen, waartoe, naar mijne overtuiging, elk met nood- 

 zakelijkheid moet komen, die, op grond onzer tegenwoordige ken- 

 nis, het grootste raadsel tracht optelossen, dat de natuur den 

 denkenden mensch aanbiedt, en waarnaar in den loop der laatste 

 jaren darwin, lyell, lubbock, huxley, carl vogt, haeckel en 

 anderen hebben gestreefd, nadat het bekende boek des eerstge- 

 noemden : On the origin of species, dit vraagstuk op nieuw aan 

 de orde had gesteld. Aan die oplossing ontbreekt nog zeer veel. 

 Al te dikwijls moet eene op analogieën steunende redeneering de 

 leemten aanvullen, welke het gemis van bepaalde, op regtstreek- 

 sche waarneming steunende feiten open laat. Waar wij zeker- 

 heid verlangen, ontmoeten wij dikwijls slechts waarschijnlijkheid. 

 Toch is de vooruitgang, sedert den tijd waarin doornik zijne 

 verhandeling schreef, onmiskenbaar. Wij vorderen, zij het ook 

 met langzame schreden. De grondslag, waarop het gebouw kan 

 worden opgetrokken, is veel breeder en ook steviger geworden. 

 Zal het aan de wetenschap van volgende eeuwen immer geluk- 

 ken het raadsel van 's menschen oorsprong volkomen optelossen ? 

 Zal men eenmaal de scheppingsgeschiedenis van het menschelijk 

 geslacht zoo geheel doorgronden, dat er geene twijfelingen, geene 

 bezwaren, geene vragen meer overblijven ? Ik geloof het niet. 

 Daartoe is het vraagstuk veel te ingewikkeld en de kans om 

 de feiten te ontdekken, die veroorlooven zullen eenen zeke- 

 ren blik in het verledene te slaan, te gering. Wanneer men 

 echter in lateren tijd de geschiedenis van dit vraagstuk schrijft, 

 dan zal de schrijver billijkerwijze aan onzen landgenoot doornik 

 de getuigenis moeten geven : dat hij een der eersten geweest is, die 

 met een voorloopig goed gevolg den eenigen weg heeft ingeslagen 

 welke tot die oplossing bij mogelijkheid leiden kan, namelijk 

 dien van zorgvuldig critisch onderzoek der feiten, hunne onder- 

 linge vergelijking en daarop steunende logische redeneering. 



