( 22 ) 



. d 2 m r 2 

 Wij willen eerst de veranderingen, die ~~tt~ niet den 



oorsprong ondergaat bespreken en deze voor eenige voor- 

 beelden van beweging meer bijzonder nagaan. Daarna zul- 

 len wij doen zien, boe die uitdrukking als bet verschil van 

 twee virialen kan beschouwd worden 



Eindelijk zullen wij de eigenaardige beteekenis der stelling 

 van Clausius, waarbij dit differentiaalquotiënt verdwijnt, 

 doen uitkomen. 



4. De viriaal voor een enkel punt — \ {Kx + Yy -f- Zz) 

 laat zich, als F de kracht is, die op het punt werkt en qp 

 de boek, die zij mei den voerstraal r maakt, herleiden tot 



IXa + Yy + Zz\ „ 



-\Fr = - \Frco*y\ 



*\ Fr 



zoo dan R de composante der kracht volgens r is, naar den 

 oorsprong der coördinaten als positief gereke?id, WOldl 



-\(X*+ Yy + Zz)=iRr (4) 



De viriaal eener kracht is dus gelijk het halve product 

 van den voerstraal van het aangrijpingspunt met de com- 

 posante dier kracht, langs den voerstraal naar den oorsprong 

 positief gerekend. 



Zij kan derhalve, wat hare grootte betreft, het teeken daar- 

 gelaten, beschouwd worden als de helft van het niet werk- 

 zame (verloren) moment dier kracht ten opzichte van den 

 oorsprong. Het werkzame moment Q dezer kracht, of het 

 koppel, dat bij reductie der kracht naar den oorsprong ont- 

 staat, is gelijk Fr sin <f> ; zoodat als V de dubbele viraal, dus 

 V •=. Fr cos qp. 



F» + Q2 — f 2 r 2 ( 5 ) 



De viriaal hangt dus blijkbaar van het aangrijpingspunt 

 der kracht af en speelt daardoor eene rol bij onderzoekingen, 

 waarbij de krachten bij zelfde aangrijpingspunten hunne rich- 

 ting veranderen, zooals o. a. bij de leer van het astatisch 

 evenwicht het geval is. 



