( 312 ) 



de toon regelmatig weder, zelden of nooit bij het vermeer- 

 deren. Opmerkelijk is het, dat de geringste beweging van 

 hoofd, alsook zekere willekeurige spanning in het oor, den 

 zwijgenden toon weer te voorschijn roept. Ook bij het be- 

 wegen van een scherm voorbij het oor, komt, zooals reeds 

 Rayleigh opmerkte, de toon terug : het afsluiten der golven 

 voor 1 / 40 " en minder bleek ons daartoe voldoende. Bij her- 

 haling der proef is echter de terugkeerende toon telkens 

 zwakker. Ook hoort men weer den toon, wanneer het 

 scherm enkel voor het oor gebracht wordt, om er te blij- 

 ven, dan echter minder sterk en slechts voor een moment, 

 en alléén, wanneer het oor nabij de geluidsbron, de golven 

 dus betrekkelijk sterk waren. Om bij deze proeven hoofd- 

 beweging uit te sluiten, sloten de tanden in een ingebeten 

 afdruk. Daarbij kan een toon verdwijnen, die bij niet be- 

 vestigd hoofd op een afstand van verscheiden meters aan- 

 houdend gehoord wordt. 



Deze verschijnselen zijn niet die van gewone afstomping, 

 maar vertoonen de grootste analogie met die van intermit- 

 teerende prikkeling van spierzenuwen. 



Een enkele korte prikkeling der spierzenuw geeft de bekende 

 trekking (Zuckung), waarmee het effect van een tik of knal 

 op het oor te vergelijken is. Een reeks prikkels van korten 

 duur, ook mechanische (tetanomotor), op de spierzenuw geeft 

 tetanus, beantwoordende aan een toon op het oor. Bij zeer 

 groote frequentie der prikkels (met korte interrupties reeds 

 bij minder frequentie, Engelmaan) wijkt de tetanus allengs 

 en schijnt de spier nu werkeloos (als bij constanten stroom), — 

 evenals de gehoorzenuw bij zeer frequente golven ; en in 

 beide gevallen is een korte pauze voldoende, om de respec- 

 tieve verschijnselen van tetanus en toon weer te voorschijn 

 te roepen. Ook kan in beide gevallen de pause, als zooda- 

 nig, een snel voorbijgaande werking geven, te vergelijken 

 met de openingstrekking van den constanten stroom. De 

 analogie laat dus niets te wenschen over. 



H. overtuigde zich daarenboven, dat geluidstooten, het 

 schreeuwen der vokaal i in het oor, de knal zelfs van een 

 pistool, die mechanische stoornis in de trillingen zouden 



