( 321 ) 



het tegendeel. Voor warme kleuren wordt meer inspanning 

 der accommodatie gevorderd dan voor koele, en door een 

 gelukkig samentreffen wijkt dus het blauw verschiet en 

 treden figuren en andere voorwerpen in warmen toon op 

 den voorgrond. Menig doek getuigt van het hierdoor te 

 verkrijgen effect. En zelfs ook de convergentie treedt volgens 

 Spr. in het spel. Beantwoordt de ligging van den voorgrond 

 aan den hoogte-stand der oogen van den beschouwer, dan 

 vermindert diens convergentie bij het zien naar den hooger 

 gelegen achtergrond, en wordt, vooral bij een kleine achter- 

 waartsche helling van het doek, de illusie van afstand be- 

 vorderd: het dalen der schilderij onder den horizont der 

 oogen en voorwaartsche helling werken bepaald nadeelig. 



o. Waaraan is het toe te schrijven, vraagt Spr., dat bij 

 het zien met één oog de derde dimensie zich zooveel sterker 

 ontwikkelt dan bij het zien met twee f Uit een bepaald punt 

 kan één oog van een schilderij een beeld ontvangen, schier 

 volmaakt gelijk aan dat der natuur. Maar het tweede oog 

 neemt een andere plaats in, en zijn perspectivisch beeld kan 

 aan dat van het eerste reeds daarom niet gelijk zijn. Boven- 

 dien, indien de beelden gelijk waren, de schijnbaar verticale 

 meridianen der beide netvliezen zijn niet evenwijdig, en ge- 

 lijke netvliesbeelden dekken elkander dus niet volkomen in de 

 voorstelling naar buiten. Wel is waar, zijn nabij het directe 

 zien de verschillen gering en stijgen eerst, naarmate bij het 

 indirecte zien ook de gezichtsscherpte afneemt, zoodat de 

 ongelijkheid dikwerf niet of nauwelijks te constateeren is ; 

 maar dit belet niet, dat zij aan de illusie der derde dimensie 

 zou kunnen afbreuk doen. 



Intusschen zoekt Spr. de mindere ontwikkeling der derde 

 dimensie niet zoo zeer in het bijkomende beeld, als zoodanig, 

 als in de beperking, die accommodatie en convergentie 

 daarvan ondervinden. Spr. overtuigde zich, dat, zoodra het 

 eene oog met een scherm bedekt wordt, de gezichtslij nen 

 bij het letten op den achtergrond een evenwijdige, bij het 

 letten op den voorgrond een convergeerende richting aanne- 

 men, waarmee tevens de daaraan geassocieerde accommodatie 

 zich wijzigt. Dientengevolge vertoont het verschiet zich dif- 



