( 323 ) 



portret. Ziet men een niensch recht in het aangezicht, dail 

 zijn een paar stappen terzijde voldoende, om den vooruit- 

 stekenden neus naar de tegengestelde zijde te verplaatsen 

 op de zich versmallende wang, terwijl de wang derzelfde 

 zijde zich verbreedt en het vlak van het oor meer te voor- 

 schijn komt : de kop nadert tot profiel. Aan een portret 

 brengt dezelfde beweging geen verandering teweeg : de neus 

 blijft in het midden, de wangen even breed, — men blijft 

 het dus en face zien, en was de voorstelling van het licha- 

 melijke goed ontwikkeld, dan moet de schijn ontstaan, dat 

 het hoofd zich draait om den beschouwer te volgen. Ver- 

 smalt zich hierbij het aangezicht, binnen zekere grenzen 

 abstraheert men daarvan gemakkelijk. Een bijzondere be- 

 schouwing verdient de blik. Over de richting van den blik 

 oordeelt men uit de hoeveelheden witte sclera, bij zekeren 

 stand van het hoofd aan binnen- en buitenooghoek zicht- 

 baar. Een portret nu, wanneer het plastisch voor ons 

 staat, doet verwachten, dat, bij een stap terzijde, als aan 

 een werkelijk hoofd het wit der sclera zich zal verbreeden 

 en aan de andere zijde versmallen ; intnsschen blijft het 

 wit aan beide ooghoeken onveranderd, en de onbewuste 

 verklaring kan geen andere zijn, dan dat de oogen, die in 

 fixatie volharden, met het hoofd van richting veranderen. 

 Voorts weet men, dat het niet noodig is, bij de beweging 

 blijvend te fixeeren ; ook na de beweging constateert men 

 gemakkelijk de schijnbaar veranderde richting. 



De voordracht wordt toegelicht door teekeningen, waarop 

 de schijnbewegingen sterk uitkomen, 



Spr. eindigt met zijn medeleden te verzoeken, hem te 

 willen mededeelen, wat hun omtrent het behandelde onder- 

 werp reeds bekend was, of wat zij elders daarover geboekt 

 vonden. Hij kan zich niet anders voorstellen, dan dat de 

 hier gegeven verklaring, die zoo zeer voor de hand ligt, 

 toj velen moet zijn opgekomen. 



NASCHRIFT. 



Ons geacht medelid, de Heer Baehii, had de goedheid, 



