( 331 ) 



Bij Clausius en Budde staat echter het denkbeeld op 

 den voorgrond, dat bij verandering van temperatuur de 

 structuur der metalen gewijzigd wordt, zoodat overal waar 

 ongelijk verhitte deelen van een zelfde metaal met elkander 

 in aanraking zijn, iets dergelijks optreedt als bij het con- 

 tact van twee verschillende metalen, nl. een potentiaalver- 

 schil en in verband daarmede als een stroom doorgaat 

 eene warmteontwikkeling, positief of negatief, die geheel 

 van denzelfden aard zou zijn als de door Peltier ontdekte. 



§ 6. De toepassing, die de genoemde natuurkundigen 

 van de tweede wet der mechanische warmtetheorie maak- 

 ten, berust op de onderstelling, dat men de door een elec- 

 trischen stroom teweeggebrachte warmteverschijnselen geheel 

 afgescheiden mag behandelen van de warmtegeleiding, die 

 van de eene naar de andere contactplaats geschiedt. 



De bedoelde wet leert toch, dat slechts voor volkomen 

 omkeerbare kringloopen van veranderingen de vergelijking: 



T 



geldt en nu is de warmtegeleidiug een uit zijnen aard niet 

 omkeerbaar verschijnsel. En dit niet alleen, maar de warmte- 

 hoeveelheden, waarvan boven sprake was, zijn veel kleiner 

 dan die, welke door geleiding worden overgebracht, en wij 

 kunnen deze verhouding niet zoo maken als wij willen, 

 daar het geleidingsvermogen der metalen voor de warmte 

 met dat voor de electriciteit nagenoeg gelijken tred houdt. 

 »Still", zegt Thomson, »the reversible part of the agency, 

 in the thermo-electric circumstances we have supposed, is 

 in itself so perfect, that it appears in the highest degree 

 probable it may be found to fulfll independently the same 

 conditions as the general law would impose on it if it 

 took place unaccompanied by any other thermal or thermo- 

 dynamic process". 



§ 7. Ik zal in hetgeen volgt de tweede wet der warmte- 

 theorie op de thermo-electrische verschijnselen toepassen, 

 op eene wijze, die van de door Thomson en Clausius ge- 

 volgde afwijkt. Ik richt daartoe eene denkbeeldige proef 



