( 356 ) 



§ 25. Bovendien verdient het opmerking, dat reeds zonder 

 dat men potentiaalverschillen tusschen ongelijk warme deelen 

 van een geleiddraad aanneemt, de proeven van Thomson 

 over de convectie der warmte door de electriciteit verklaard 

 kunnen worden. Wanneer toch de bedoelde verschillen niet 

 bestaan dan zal voor een element van den geleiddraad, waar- 

 van de uiteinden de temperaturen T -f- d T en T hebben, 

 wanneer daar eene hoeveelheid electriciteit = 1 van het 

 eerste uiteinde naar het tweede doorstroomt, de overmaat 

 van het arbeidsvermogen der intredende boven dat der uit- 

 tredende electriciteit gegeven worden door: 



w = F(T+d T) — F(T), 



— vergelijk (C) — , of volgens (14) door: 



w=adT (16) 



Eene aequivalente hoeveelheid warmte wordt dan in het 

 element ontwikkeld juist zooals in de theorie van Thomson. 

 (Wij hebben hierbij afgezien van de potentiaalverschillen, 

 noodig om den stroom te onderhouden en waarvan de be- 

 schouwing tot de warmteont wikkeling evenredig aan het 

 vierkant der stroomsterkte zou voeren). Bestonden tusschen 

 warme en koude deelen van een metaaldraad potentiaalver- 

 schillen, dan zou een daarvan afhankelijke term aan (16) 

 moeten toegevoegd worden. 



Derhalve, wanneer de metingen van de warmteontwik- 

 keling door den stroom aan de contactplaatsen en van de 

 convectie der warmte door de electriciteit tot eene nume- 

 rieke bevestiging der betrekkingen (E) en (16) leidden zou 

 experimenteel bewezen zijn, dat geene potentiaalverschillen 

 tusschen ongelijk verhitte deelen van een geleider bestaan. 

 Wanneer zoowel de toepassing van de tweede wet der me- 

 chanische warmtetheorie, die Thomson, als die welke ik maakte, 

 juist is, is een theoretisch bewijs geleverd. 



Dat de theorie van Claüsius toch, ofschoon daarin wel 

 electromotorische krachten worden aangenomen tusschen de 

 deelen van een zelfde metaal, tot dezelfde uitkomsten als de 

 bovenstaande voert, wat betreft het verband tusschen de 



