( 66 ) 



dunne blazen, met een rooden, vloeibaren inhoud gevuld. 

 Verwarmt men ze tot boven de temperatuurgrens van bet 

 leven, of behandelt men ze met verdunde zuren, dan ziet 

 men de blaas barsten, haren inhoud uitstorten en samen- 

 schrompelen. Ook in deze periode der aggregatie moet de 

 oorzaak der bewegingen in de stroomen van het wandstan- 

 dig protoplasma gezocht worden, die de vacuolen voort- 

 schuiven, tegen elkander aandrukken en daardoor inéén doen 

 vloeien, of wel ze tot lange dunne buizen uitrekken, en 

 deze in de zonderlingste bochten kronkelen. 



De osmotische spanning in de cellen vermindert ten ge- 

 volge van de beschreven contractie der vacuolen niet merk- 

 baar, daar de stelen der klieren hare stijfheid, die geheel 

 op deze spanning berust, in dien tijd onverminderd behou- 

 den. En daar nu de aggregatie ook dan plaats vindt, wan- 

 neer de prikkels zóó gekozen worden, dat de mogelijkheid 

 om dierlijk voedsel op te nemen buiten gesloten is, b v. 

 bij mechanische prikkeling, zoo moet men besluiten, dat 

 een deel der in het cel vocht opgeloste stoffen, met een deel 

 van het water, door de wanden der zich contraheerende 

 vacuolen naar buiten getreden zijn. Dat niet het geheele 

 celvocht door deze wanden heengaat, blijkt daaruit, dat de 

 roode kleurstof, en evenzoo de in het celvocht aanwezige 

 looistof, in de vacuolen besloten blijven. Men moet dus voor- 

 loopig aannemen, dat die stoffen, die aan het celvocht voor- 

 namelijk zijn turgorkracht geven, en dat zijn voor zoo verre 

 dit onderzocht kon worden, in deze cellen druivensuiker en 

 verbindingen van plantenzuren, door de wanden, met het 

 water, naar buiten treden. 



Doch hoe dit zij, zeker is het, dat eene isoleering van 

 den wand der vacuole van het wandstandig protoplasma in 

 levende plantencellen tot nu toe nog niet waargenomen 

 werd. Wel is het mogelijk, zulk eene afscheiding kunstma- 

 tig in cellen teweeg te brengen, doch slechts dan, wanneer 

 men de buitenlaag en het stroomend protoplasma doodt, 

 zonder den wand der vacuole rechtstreeks te beschadigen. 

 In dit opzicht mag dus het verschijnsel van aggregatie als 

 geheel eenig beschouwd worden. 



