( 93 ) 



kanisclie werkzaamheid, zoowel uit lava als uit tuf, vulka- 

 nisch puin, zand en asch. Volgens Junghuhn is echter in 

 historische tijden nooit op Java waargenomen, dat de lava 

 over den rand van den krater heenvloeide en als lavastroom 

 op de buiten helling van den berg vast werd. De tegenwoor- 

 dige werkzaamheid zou, volgens hem, enkel aanleiding ge- 

 ven tot de vorming van tuf- en aschkegels. 



Wat voor Java gold, schijnt ook voor Sumatra door te 

 gaan. Bij geen van de 66 vulkanen, die door het onder- 

 zoek van de laatste jaren aldaar bekend werden, zijn recente 

 lavastroomen opgemerkt. Als oorzaak van deze veranderde 

 werkzaamheid, kon men wijzen op de aanzienlijke hoogte, 

 die de vulkanen over het algemeen bereikt hebben. De span- 

 ning in den vulkanischen haard (waardoor dan ook veroor- 

 zaakt) was niet voldoende, de lava tot een niveau van ruim 

 3000 meter boven zee op te drijven. Ook flankerupties ko- 

 men niet voor ; parasitische kegeltjes op de hellingen der 

 vulkanen behooren tot de uitzonderingen, hetzij doordien 

 het massief van den vulkaan stevig genoeg is om het ont- 

 staan van spleten te verhinderen, hetzij doordien de lava 

 te dikvloeibaar is om deze spleten op te vullen. 



Bij de groote eruptie van Krakatau in 1883, waarbij het 

 eruptiepunt slechts 50 meter boven zee lag, heeft men even- 

 min sporen van lavastroomen kunnen ontdekken. 



Het onderzoek van den Semeroe en den Lemongan heeft 

 echter geleerd, dat met deze tegenstelling van de tegenwoor- 

 dige tegenover de vroegere werkzaamheid der Java- vulkanen, 

 gebroken moet worden. 



In April 1885 is aan den Semeroe, op eene hoogte van 

 meer dan 3600 meter boven zee, gloeiende vloeibare lava 

 over den kraterrand gestroomd en aan den Lemongan wer- 

 den verschillende lavastroomen aangewezen, die buiten allen 

 twijfel in de laatste 50 jaren naar beneden zijn gekomen. 



De Semeroe bestaat uit een slanken kegel, die, van boven 

 zeer steil, in een breeden vlakken voet uitloopt. De vlakke 

 voet gaat vrij plotseling in de steilere helling over, onge- 



